Aktualności

Szkodliwe działanie procesów spawania na organizm człowieka i jego środowisko

Rozwojowi techniki spawalniczej towarzyszy dążenie do poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia człowieka przy pracach spawalniczych. Wyniki badań wpływu poszczególnych metod łączenia materiałów na organizm człowieka prowadzone w naukowych ośrodkach medycznych znalazły odzwierciedlenia w wielu przepisach obligatoryjnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach spawalniczych.

Ochrona zdrowia pracowników przy procesach spawania jest obecnie bezwzględną koniecznością dla każdego pracodawcy. Procesy spawania związane są z występowaniem wielu czynników stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia spawaczy i zagrażających otoczeniu. Do najbardziej szkodliwych i uciążliwych czynników należy zaliczyć wydzielające się w procesie pyły i substancje chemiczne (gazy).

Rozwojowi techniki spawalniczej towarzyszy dążenie do poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia człowieka przy pracach spawalniczych. Wyniki badań wpływu poszczególnych metod łączenia materiałów na organizm człowieka prowadzone w naukowych ośrodkach medycznych znalazły odzwierciedlenia w wielu przepisach obligatoryjnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach spawalniczych.
Ochrona zdrowia pracowników przy procesach spawania jest obecnie bezwzględną koniecznością dla każdego pracodawcy. Procesy spawania związane są z występowaniem wielu czynników stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia spawaczy i zagrażających otoczeniu. Do najbardziej szkodliwych i uciążliwych czynników należy zaliczyć wydzielające się w procesie pyły i substancje chemiczne (gazy).

Zawód spawacza zajmuje więc jedno z czołowych miejsc pod względem szkodliwości i uciążliwości. Wymienione zagrożenia natury chemicznej i trudne warunki pracy sprzyjają powstawaniu szeregu schorzeń i chorób zawodowych.

Charakterystyka zanieczyszczeń pyłowych i gazowych wydzielających się przy procesach spawania metali.

Powstający w procesach spawalniczych dym spawalniczy (aerozol) jest mieszaniną drobno dyspersyjnych cząstek stałych (pyłu spawalniczego) oraz substancji chemicznych (gazów). Pył spawalniczy powstający w wyniku działania plazmy łuku na materiał podstawowy i dodatkowy, składa się z tlenków, krzemianów, fluorokrzemianów, fluorków oraz węglanów metali i niemetali. W łuku zachodzi proces topienia materiałów, ich częściowego odparowania i utleniania par metalu.
 
Przy spawaniu drutami litymi stali węglowych i niskostopowych podstawowymi składnikami pyłu jest żelazo, mangan i krzemionka, natomiast przy spawaniu stali wysokostopowych wydzielane pyły zawierają również związki chromu, niklu, molibdenu i niobu.
Przy spawaniu stali elektrodami otulonymi i drutami proszkowymi dodatkowo wydzielane są związki sodu, potasu, wapnia i magnezu.
Źródłem tych pierwiastków jest otulina elektrod, w skład której wchodzą różne surowce mineralne ( np. krzemiany, węglany, fluorki proste i złożone, tlenki metali, szkło sodowe lub potasowe) oraz składniki organiczne. Przy spawaniu i napawaniu drutami proszkowymi reakcje chemiczne zachodzące w procesie są takie same jak przy spawaniu elektrodami otulonymi.
Skład chemiczny i stężenie gazów wydzielających się przy procesach spawania zależy od metody spawania. Głównymi źródłami emisji gazów przy spawaniu są proces rozkładu otuliny elektrod, topników i past lutowniczych, reakcje termiczne zachodzące w atmosferze otaczającej łuk, reakcje fotochemiczne ( emisja promieniowania UV) oraz gaz ochronny stosowany do osłony łuku.
Zanieczyszczenia gazowe tworzone są głównie przez tlenki azotu (NOx), tlenek węgla (CO), ozon (O3), fluorowodór (HF) i chlor (Cl2). Tlenki azotu w procesach spawania metali powstają w wyniku działania wysokiej temperatury łuku na tlen i azot zawarty w powietrzu atmosferycznym. Najtrwalszymi związkami są tlenek i ditlenek azotu. Inne tlenki azotu np. N2O3, N2O4, N2O5 są mniej trwałe i ulegają utlenieniu do NO2. W toksycznym działaniu mieszaniny NOx wiodącą rolę odgrywa NO2.
Głównym źródłem tlenku węgla przy procesach spawalniczych jest spawanie w osłonie gazowej, której składnikiem jest dwutlenek węgla. W wyniku dysocjacji termicznej CO2 do środowiska pracy wydzielany jest tlenek węgla. Powstaje on również przy spawaniu elektrodami otulonymi w wyniku rozpadu termicznego węglanów wchodzących w skład otuliny.
Wskutek reakcji fotochemicznych tworzy się przy procesach spawalniczych gaz toksyczny, jakim jest ozon. Najwięcej ozonu powstaje w warstwie powietrza otaczającej łuk, grubość warstwy wynosi od kilku milimetrów do 10 cm.
 
Wpływ pyłu spawalniczego i gazów wydzielających się przy procesach spawalniczych na organizm człowieka
 
Efektem długotrwałego narażenia spawaczy na zanieczyszczenia pyłowe i gazowe dymów spawalniczych są różnego rodzaju schorzenia układu oddechowego. Pyły do organizmu przedostają się głównie przez drogi oddechowe. Tą drogą do ustroju mogą dostać się tylko cząsteczki bardzo małe, które stanowią największe zagrożenie dla człowieka. Drobne cząsteczki pyłu, posiadając dużą powierzchnię właściwą, mogą absorbować na niej znaczne ilości substancji chemicznych gazowych, które po wprowadzeniu do organizmu, uwolnieniu i wchłonięciu mogą wywołać dodatkowe działanie toksyczne.
Wspólną cechą wszystkich pyłów przemysłowych jest działanie drażniące na błony śluzowe spojówek i górnych dróg oddechowych. Długotrwałe działanie drażniące powoduje trwałe zmiany w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych.
Podsumowanie Dymy spawalnicze z uwagi na ich ilość i skład chemiczny stanowią duże zagrożenie dla zdrowia pracowników oraz wpływają niekorzystnie na stan środowiska pracy i środowiska naturalnego.
 
Na podstawie prac badawczych prowadzonych w Instytucie Spawalnictwa opracowano następujące zalecenia do profilaktyki zagrożeń zdrowia pracowników przy procesach spawania metali:
  • projektując technologię spawania należy uwzględnić wpływ poszczególnych parametrów i warunków prowadzenia procesu na emisję substancji chemicznych i pyłu do środowiska pracy,
  • dobierając materiały spawalnicze należy zapoznać się z wielkością emisji pyłu i gazów oraz ze składem chemicznym pyłu, które charakteryzują dane materiały spawalnicze,
  • projektowanie technologii spawalniczych oraz stosowanie spawania w przemyśle powinno łączyć się z optymalizacją technologiczną procesu w aspekcie ograniczania emisji zanieczyszczeń,
  • wszystkie prace spawalnicze należy prowadzić z wykorzystaniem skutecznych systemów wentylacji miejscowej i wentylacji ogólnej. Wentylację miejscową należy dobierać uwzględniając warunki prowadzenia procesu spawania i procesów pokrewnych,
  • w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu dużymi stężeniami zanieczyszczeń ( takich jak: przestrzenie ograniczone, zamknięte) należy szczególnie dbać o zastosowanie skutecznej wentylacji.
  • systematycznie informować pracowników o zagrożeniach zdrowia związanych z procesami spawalniczymi, o środkach i sposobach ochrony, o wynikach badań na stanowiskach pracy oraz o wynikach badań naukowych związanych z ochroną zdrowia w spawalnictwie,
  • objąć szczególną profilaktyczną opieką zdrowotną pracowników pracujących z materiałami i metodami spawalniczymi szczególnie niebezpiecznymi oraz pracującymi w trudnych warunkach np.:
  • spawanie stali niskostopowej w przestrzeniach zamkniętych,
  • spawanie stali wysokostopowych, spawanie aluminium,
  • spawanie drutami proszkowymi samoosłonowymi,
  • spawanie materiałów zawierających substancje rakotwórcze.
Opracowała Krystyna Kowalska
(starszy technik chemik w LHP )
 
Bibliografia:
  1. Poradnik inżyniera tom I – Spawalnictwo. Zagadnienia ogólnospawalnicze, materiały i urządzenia spawalnicze. WNT – Warszawa 1983.
  2. Poradnik inżyniera tom II – Spawalnictwo. Technologia spajania i cięcia metali, dokumentacja i kontrola prac spawalniczych, przepisy i normy. WNT – Warszawa 1983.
  3. BHP w służbie zdrowia część II – opracowanie zbiorowe, wydał Międzyzwiązkowy Dom Kultury Służby Zdrowia we Wrocławiu, 1990 r.
  4. Materiały ze szkolenia z zakresu filtrowentylacji i spawalnictwa. Katowice 30.11.-01.12.1999r.

Inne formy wychowania przedszkolnego

W celu ułatwienia dostępu do wychowania przedszkolnego dzieci w wieku do 5 roku życia Ministerstwo Edukacji Narodowej wprowadziło zmiany legislacyjne. Od dnia 1 stycznia 2008r. wychowanie przedszkolne może być prowadzone również w innych formach.

Możliwość prowadzenia edukacji przedszkolnej w innych niż przedszkole czy oddział przedszkolny, formach wychowania przedszkolnego reguluje ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 7, poz. 38), zmienione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 czerwca 2008 r. w związku ze zmianami, które zostały wprowadzone 5 sierpnia 2010 r. ustawą o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 149, poz. 991) wydane zostało nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 161, poz.1080). W 2011 r. zostało ono ponownie zmienione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 czerwca 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 143, poz. 839).

Powyższe akty wykonawcze pozwoliły na tworzenie, obok istniejących w systemie przedszkoli, także punktów przedszkolnych i zespołów wychowania przedszkolnego, a tym samym na zwiększenie upowszechnianie edukacji przedszkolnej. Zamieszone poniżej materiały przedstawiają szczegółowe zasady tworzenia i funkcjonowania innych form wychowania przedszkolnego.

 

Ewelina Godyń
Małgorzata Frankowska
Oddział Edukacji Zdrowotnej
i Higieny Dzieci i Młodzieży

wprowadzono: 27.06.2013 r.

Niepożądane Odczyny Poszczepienne (NOP)

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) – zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia są to objawy medyczne związane czasowo ze szczepieniem. Istnieje wiele przyczyn ich wystąpienia, takich jak…

Działanie szczepionki, kiedy objawy, czy też choroby są wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka poddanego szczepieniu na zastosowaną szczepionkę. Można tu wymienić: reakcję miejscową z towarzyszącą jej gorączką w okresie 48 godzin po podaniu DTP a – IPV – Hib, gorączkę i wysypkę 7 – 10 dni po podaniu szczepionki MMR, zapalenie ślinianek w 3 tygodnie po podaniu szczepionki MMR, VAPP po podaniu szczepionki OPV, trombocytopenia w okresie 30 dni po podaniu MMR, reakcję anafilaktyczną po szczepieniu.

Współistnienie objawów lub chorób, które czasowo, ale przypadkowo związane są ze szczepieniem. Przykładowe NOP spowodowane współistnieniem objawów lub chorób: zbieżność czasowa wystąpienia objawów przeziębienia w krótkim okresie po szczepieniu przeciwko grypie.

Błąd szczepienia, na który może składać się wiele przyczyn związanych z nieprzestrzeganiem zaleceń technologicznych przy produkcji, transporcie i przechowywaniu szczepionek oraz błędów techniki wykonywania szczepienia. Do błędów szczepienia zaliczyć można np. zakażenie serii szczepionki przy pakowaniu, nieprzestrzeganie zakresu temperatur łańcucha chłodniczego, czy nieprzestrzeganie aseptyki w punkcie szczepień. Niepożądane odczyny poszczepienne będące następstwem błędów szczepienia to na przykład: zła dawka, podanie szczepionki w złym przedziale czasowym, przeterminowana szczepionka, niewłaściwe przygotowanie szczepionki lub jej rozpuszczenie, zła droga, miejsce lub technika podania, niedozwolone połączenie szczepionek, niewłaściwe przechowywanie szczepionek, a także przechowywanie gotowych szczepionek przez okres dłuższy niż dozwolony, nieuwzględnienie indywidualnych u każdego pacjenta przeciwwskazań do szczepienia.

Klasyfikacja niepożądanych odczynów poszczepiennych zawarta jest w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. (poz. 1711) i odnosi się do stopnia ich nasilenia. Odróżnia się tu odczyny:

  • ciężkie– odczyny zagrażające życiu, które mogą wymagać hospitalizacji w celu ratowania zdrowia, prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej, kończą się śmiercią;
  • poważne– charakteryzują się dużym nasileniem objawów w postaci znacznego obrzęku kończyny, silnego jej zaczerwienienia, wysokiej gorączki, ale nie wymagają zwykle hospitalizacji, nie prowadzą do trwałego uszczerbku dla zdrowia i nie stanowią zagrożenia dla życia;
  • łagodne– nie mają szczególnie dużego nasilenia, charakteryzują się występowaniem miejscowego obrzęku kończyny, silnego miejscowego zaczerwienienia lub gorączki.

NOP, których zgłaszanie jest zalecane prze Światową Organizację Zdrowia to:

  • w okresie do 24 godzin od szczepienia:
  • ostrą reakcję nadwrażliwości;
  • anafilaksję;
  • nieutulony płacz;
  • zespół hypotoniczno – hyporeaktywny;
  • wstrząs toksyczny;
  • w okresie do 5 dni od szczepienia:
  • ciężką reakcję miejscową;
  • posocznicę;
  • ropień w miejscu podania;
  • w okresie do 15 dni od szczepienia:
  • drgawki (włącznie z gorączkowymi): 6 – 12 dni w przypadku odry/ MMR, 2 dni   w przypadku DTP;
  • encefalopatię: 6 – 12 dni w przypadku odry/MMR, 0 – 2 dni w przypadku DTP;
  • w okresie 3 miesięcy od szczepienia:
  • ostre porażenia wiotkie (4 – 30 dni dla szczepionych OPV, 4 – 75 dni dla osób ze styczności);
  • zapalenie splotu barkowego (2 – 28 dni po szczepionce zawierającej anatoksynę  tężcową);
  • trombocytopenię (15 – 35 dni po szczepieniu przeciwko odrze/MMR);
  • w okresie 1 – 12 miesięcy od szczepienia BCG:
  • zapalenie węzłów chłonnych;
  • uogólnione zakażenie BCG;
  • zapalenie kości i szpiku kostnego;
  • bez limitu czasowego:
  • przypadki zgonów, hospitalizacji lub inne ciężkie albo niezwykłe zdarzenia.

W ostatnich latach w Polsce rejestrowanych jest około 1000 przypadków wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych rocznie. W większości są to odczyny o lżejszym charakterze, niemniej miały miejsce pojedyncze poważne lub ciężkie NOP. Relatywnie największy udział miały odczyny po szczepionkach BCG i DTP. Zawsze jednak należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia NOP nawet po zastosowaniu preparatów uważanych powszechnie za bezpieczne i po których odczyny rejestrowane są sporadycznie. Wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego w przeszłości nie stanowi przeciwwskazania do szczepień (chyba, że dojdzie do ciężkiego odczynu po zastosowaniu danej szczepionki). Nawet ciężki NOP nie wyklucza szczepienia innymi preparatami. Szczepienie powinno być jednak wykonywane ze szczególnym zachowaniem środków ostrożności, najlepiej w poradni konsultacyjnej szczepień.

Logowanie

Proszę o podanie nazwy użytkownika i hasła.

Zalecane szczepienia dla dorosłych

Poniżej przedstawiamy wykaz szczepienia zalecanych, z uwzględnieniem szczepień gdzie istnieją szczegółowe wskazania oraz szczepień przed wyjazdem na tereny gdzie możemy mieć do czynienia z ryzykiem zakażenia.

 

Zalecane dla wszystkich zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych

  • przeciwko błonicy i tężcowi – dawka przypominająca raz na 10 lat po przebytym w dzieciństwie szczepieniu podstawowym; cykl podstawowyskłada się z 3 dawek w schemacie 0, 1, 6-12 miesięcy
  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B („żółtaczka wszczepienna”) – szczepienie składa się z trzech dawek w odstępach 0, 1, 6-12 miesięcy, odporność uzyskuje się 10-14 dni po drugiej dawce, utrzymuje się ona przez ponad 20 lat. W przypadku konieczności wcześniejszego uodpornienia można zastosować schemat przyspieszony 4-dawkowy 0, 7, 21 dni, 1 rok, dający odporność po trzeciej dawce.

  • przeciwko grypie – jedna dawka co roku. Zalecane zwłaszcza osobom z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności i osobom po 55 roku życia.

  • przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV – dla kobiet do 26 roku życia, znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Najlepiej wykonać szczepienie przed rozpoczęciem współżycia, ale także młode kobiety aktywne seksualnie mogą odnieść korzyści ze szczepienia.

 

Zalecane jeśli istnieją szczegółowe wskazania

 

  • Przed planowaną ciążą: przewciwko błonicy i tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince i różyczce

  • W stanach obniżonej odporności, dla osób przewlekle chorych: przeciwko ospie wietrznej, grypie, sepsie meningokokowej, zakażeniom pneumokokowym

Zalecane przed wyjazdem na tereny gdzie istnieje ryzyko zakażenia

 

  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A („żółtaczka pokarmowa”) – kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Cykl składa się z dwóch dawek. Już pierwsza dawka daje pełną odporność, która utrzymuje się co najmniej rok. Dawka przypominająca 6-12 miesięcy po pierwszej daje odporność utrzymującą się ponad 20 lat,

  • przeciwko durowi brzusznemu kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Jedna dawka daje odporność na 3 lata,

  • przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu łąki, lasy i parki w Eropie środkowo-wschodniej (Polska, Niemcy, Austria, Czechy, południe Szwecji, Łotwa, Estonia, Węgry, Słowenia, Słowacja). Cykl podstawowy to 3 dawki w schemacie: 0, 1-3, 6-12 miesięcy (odporność po drugiej dawce), konieczne dawki przypominające co 3 – 5 lat,

  • przeciwko polio niektóre kraje tropikalne, szczepienie obowiązkowe w dzieciństwie, dawka przypominająca raz na 10 lat

  • przeciwko wściekliźnie zalecane tylko osobom szczególnie narażonym: weterynarzom, leśnikom

  • przeciwko żółtej gorączce dla ochrony podróżnych przed zachorowaniem na terenach o zwiększonym ryzyku lub aby nie dopuścić do przywleczenia wirusa z krajów o wysokim ryzyku do kraju gdzie wirus nie występuje; lista krajów, gdzie jest ono obowiązkowe aktualizowana jest co 2 tygodnie przez Światową Organizację Zdrowia. Pojedyńcza dawka daje odporność na 10 lat, należy wykonać szczepienie przynajmniej 10 dni przed wyjazdem. Szczepienie jest dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień.

  • przeciwko zakażeniom meningokokowym serotypami A,C,W135,Yobowiązkowe dla podróżnych pielgrzymujących do Mekki (Arabia Saudyjska), zalecane dla osób wyjeżdżających na tereny o zwiększonym ryzyku zachorowania