Zapobieganie zakażeniom wirusem brodawczaka ludzkiego HPV

Przetrwałe zakażenie onkogennym wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest czynnikiem koniecznym do wywołania zmian dysplastycznych oraz raka szyjki macicy. Trzydzieści typów HPV ma powinowactwo do nabłonka narządów płciowych, z czego 15 to typy onkogenne. Typy HPV 16 i HPV 18 odpowiadają razem za ponad 70% przypadków raka szyjki macicy.  W Polsce rozpoznaje się około 4 500 nowych przypadków zachorowań rocznie, a średnio 2000 kobiet rocznie umiera z powodu raka szyjki macicy.  Polska należy do krajów o najwyższym wskaźniku zapadalności i śmiertelności z powodu tego nowotworu.

Rezerwuarem wirusa jest człowiek, a zakażenie następuje przez kontakt skórny lub w trakcie stosunku płciowego. Używanie prezerwatywy nie chroni przed zakażeniem, ale zmniejsza jego ryzyko. Ponad połowa kobiet i mężczyzn ulega zakażeniu HPV w okresie całego życia, ale większość tych infekcji ustępuje samoistnie. Wykazano również, że do ponad 40% zakażeń dochodzi w okresie 24 miesięcy po inicjacji seksualnej.

Celem stosowania szczepionki jest głównie zapobieganie dysplazji szyjki macicy dużego stopnia (CIN 2/3) oraz rakowi szyjki macicy. Szczepionki czterowalentne zapobiegają również zmianom dysplastycznym sromu dużego stopnia (VIN  2/3) oraz brodawkom zewnętrznych narządów płciowych i odbytu.
Szczepionki przeciw HPV są rekombinowane: Cervarix – dwuwalentna szczepionka zawierająca HPV typu 16 i 18, Silgard – czterowalentna, zawierająca HPV typu 16 i 18, 6 i 11. Szczepionki są płynne, adsorbowane do podawania domięśniowego w ilości 0,5 ml/dawkę.
Szczepienie podstawowe szczepionką 4-walentną składa się z trzech dawek podawanych w schemacie 0-2-6 miesięcy, natomiast szczepionkę 2-walentną podajemy także w trzech dawkach, ale w schemacie 0-1-6 miesięcy.

W aktualnym Programie Szczepień Ochronnych szczepienia przeciw HPV zostały zamieszczone jako zalecane. Zalecenia dotyczące masowych szczepień wdrażanych w innych krajach obejmują dziewczęta w różnym wieku, zależnym od wieku inicjacji seksualnej w danym kraju, od 9 r.ż. do 18 r.ż. (np. Australia – 12-13 lat, Kanada – 9-26 lat, USA 11-12 lat, Włochy – 12 lat).

Niewątpliwie największy sens mają szczepienia przed inicjacją seksualną, kiedy dziewczęta nie zostały jeszcze zakażone, jednak indywidualnie należy rozważyć również szczepienia w starszych grupach wiekowych, zgodnie z krajowymi rekomendacjami ekspertów. Szczepionka czterowalentna zalecana jest również u chłopców i młodych mężczyzn.

Przeciwwskazaniem do szczepień jest nadwrażliwość na składniki szczepionki i ciężkie reakcje alergiczne po poprzednich dawkach.
Najczęściej występujące objawy niepożądane są objawami lekkimi miejscowymii: ból, obrzęk, zaczerwienienie, a z objawów ogólnych – gorączka, rzadziej pokrzywka.Przewlekłe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego tj. wirusem HPV jest bezpośrednią przyczyną rozwoju raka szyjki macicy. Dlatego tak ważne jest, aby nie tylko wykonywać regularne badania cytologiczne, ale również starać się nie dopuścić do zakażenia onkogennymi odmianami wirusa. Skuteczna profilaktyka pierwotna może być realizowana dzięki odpowiednim szczepieniom Szczepienia przeciwko wirusowi HPV są zalecane przez światowych i krajowych ekspertów, dlatego każdy lekarz powinien poinformować swoją nastoletnią pacjentkę i jej rodziców o możliwości immunizacji, a także odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej.

 

 

Bibliografia:

  • Czajka H., Wysocki J. Szczepienia w profilaktyce chorób zakaźnych. Vademecum. Wydawnictwo Help-Med., Kraków, 2010
  • Mrożek-Budzyn D. Wakcynologia praktyczna. Alfa-medica press, Kraków, 2012
  • Wysocki J., Czajka H. Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach. Wydawnictwo Help-Med., Kraków, 2010

 

Krystyna Leżańska
Dział Nadzoru Sanitarnego,
Oddział Nadzoru Epidemiologii
Data wprowadzenia: 08.11.2013 r.
Data ostatniej aktualizacji: 08.11.2013 r.

 

Polecamy

stan sanitarny 2015 okladka

Kontakt

Punkt informacyjny:
tel. (+48 12) 25-49-555
fax (+48 12) 41-62-093
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

> więcej

2017  WSSE w Krakowie