W październiku 2008 roku Amerykański Komitet Doradczy do spraw Szczepień Ochronnych zaakceptował program szczepień zalecanych dla dorosłych na rok 2009. Amerykański Komited Doradczy do spraw Szczepień Ochronnych (The Advisory Committee on Immunization Practices - ACIP) co roku ocenia program szczepień zalecanych dla dorosłych, aby zapewnić jego zgodność z najnowszymi wytycznymi. W pażdzierniku 2008, ACIP zaakceptował program szczepień zalecanych dla dorosłych na rok 2009.

     Nie wprowadzono do programu żadnych nowych szczepionek, jednak dodano nowe wskazania do szczepienia przeciwko pneumokokom, uściślono zalecenia odnośnie szczepień przeciwko HPV, ospie i zakażeniom meningokokowym, dodano informacje odnośnie dawkowania szczepionek przeciwko WZW typu A i B.

Zalecane szczepienia ochronne dla dorosłych - USA 2009

1.Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowii krztuścowi.
 

• Wprowadza się szczepionkę przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (z acellularną komponentą krztuścową) - Tdap jako jedną z dawek przypominających dla dorosłych od 19 do 64 roku życia, zamiast preparatu Td.

• Osoby z niejasną lub niekompletną historią szczepień powinny rozpocząć lub kontynuować pełny cykl szczepienia.

• Szcepienie podstawowe składa się z 3 dawek preparatu zawierającego toksoidy tężcowy i błoniczy. Pierwsze 2 dawki podaje się w odstępie co najmniej 4 tygodni, trzecią 6-12 miesięcy po drusgiej.

• Jedną z tych dawek, można zamienić na Tdap.

• Dawka przypominająca szczepienia powinna być podana osobom które przebyły podstawowy cykl szczepienia 10 lat temu lub dawniej.

• Jako dawkę przypominającą można stosować Tdap lub Td, w zależnoścci od wskażań.

• U kobiet ciężarnych, które były ostatnio szczepione ponad 10m lat temu stosuje się szczepionkę Td w drugim lub trzecim trymestrze.

• Jeśli od ostatniego szczepienia upłynęło mniej niż 10 lat, należy podać Tdap bezpośrednio po porodzie. .

• Dawka przypominająca Tdap jest zalecana dla wszystkich kobiet w połogu, osób mających kontakt z dziećmi do 12 miesiąvca życia oraz personelu służby zdrwoia, jeśli nie otrzymali jej wcześniej.

• Dla takich osób przewiduje się dawki przypominające nawet jeśli odstęp od poprzedniej dawki Td wynosi 2 lata lub krócej.

• Można rozważyć odstąpienie od szczepienia Td w czasie ciąży przy założeniu że poda się Tdap bezpośrednio po porodzie. Ewentualnie można podać w ciąży Tdap po rozważeniu zagrożeń i korzyści.

• ACIP służy także informacjami na temat profilaktyki poekspozycyjnej przciwko tężcowi po zranieniach.

2. Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

• Szczepienie przeciwko HPV jest zalecane wszystkim kobietom w wieku od 11 do 26 lat (nawet od 9 rok użycia), które nie otrzymały do tej pory szczepioenia.

• Breodawki narządów płciowych, nieprawidłowe wyniki cytologii lub dodatni test w kierunku DNA HPV nie są dowodem na wcześniejsze zakażenie wszystkimi typami wirusa przeciwko którym skierowana jest szczepionka. Dlatego też szczepienie przeciwko HPV jest zalecane dla osób z takim wywiadem.

• Najlepiej byłoby podawać szczepionkę przed potencjalnym narażeniem na zakażenie HPV, jednak kobiety aktywne seksualnie nadal powinny zostać zaszczepione. Należy jedynie pamiętać o ograniczeniach wiekowych.

• Kobiety które mimo aktywności seksualnej nie zostały zakażone wirusem HPV odnoszą pełną korzyść ze szczepienia.

• Sczepienie jest mniej skuteczne u kobiet u których doszlo już do zakażenia wirusem.

• Szczepienie podstawowe składa się z trzech dawek.

• Drugą dawkę podaje się 2 miesiące, a trzecią 6 miesiecy po pierwszej.

• Nie ma szczegółowych zaleceń odnośnie szczepienia przeciwko HPV w zwiążku z wskazaniami medycznymi opoisanymi w tabeli 2 "Szczepienia zalecane ze względu na wskazania medyczne lub inne." Ponieważ szczepionka HPV nie zawiera żywego wirusa, może być ona podawana osobom ze schorzeniami opisanymi w Tabeli 2.

• Jednak w takich przypadkach odpowiedź immunologiczna i skuteczność szczepionki mogą być mniejsze niż u osób zdrowych.

• Personel służby zdrowia nie jest narażony zawodowo na ryzyko zakażenia HPV, szczepienia w tej grupie wykonuje się w oparciu o ogólne zalecenia odnośnie wieku.

3. Szcepienie przeciwko ospie wietrznej

• Dorośli bez udokumentowanej odporności na ospę wietrzną powinni otrzymać 2 dawki szczpienia, lub 1 dawkę jeśli byli uprzednio zaszcepieni 1 dawką, jesli nie ma przeciwwskazań.

• Szczególnie silne zalecenia dotyczą osób:   

1. mających bliski kontakt z osobami o ciężko chorymi (np. personel służby zdrowia, rodziny osób chorych, osób z obniżoną odpornością, lub;

2. gdy istnieje wysokie ryzyko narażenia lub przenoszenia choroby (np. nauczyciele, pracownicy żłobków, pensjonariusze i personel instytucji opiekuńczo-leczniczych, studenci, żołnierze, osoby mieszkające wspólnie z dziećmi, kobiety w wieku rozrodczym, podróżni).

• Jako udekumentowaną odporność przyjmuje się;

1. zaświadczenie o dwóch dawkach szczepienia przeciwko ospie w co najmniej 4-tygodniowym odstępie;

2. obywatele USA urodzeni przed 1980 (nie jest to wystarczające w przypadku personelu medycznego i kobiet w wieku rozrodczym;

3. przebyta ospa potwierdzona przez lekarza (w przypadku nietypowego lub wsyjątkowo łagodnego przebiegu lekarz powinien zadbać o potwierdzenie epidemiologiczne lub laboratoryjne);

4. przebycie półpaśca potwierdzone przez lekarza or;

5. laboratoryje potwierdzenie odporności lub zachorowania na ospę wietrzną.

• U kobiet ciężarnych powinno się ocenić odporność.

• Kobiety u którcych nie stwierdza się odporności powinny otrzymać pierwszą dawkę szczepionki po ukończeniu ciąży przed wypisem ze szpitala. Drugą dawkę powinno się podac 4-8 tygodni po pierwszej.

FIGURE 2. Vaccines that might be indicated for adults based on medical and other indications - United States, 2009

4. Sczepienie przeciwko półpaścowi (nie dostępne w Polsce - przyp. tłum.)

• Pojedyncza dawka szczepienia jest zalecana dla osOb po 60 roku życia, niezależnie od wywiadu w kierunku półpaśca;

• Osoby przewlwkle cchore mogą być zaszczepione jesli nie ma przeciwskazań.

5. Szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR)

Odra. Przyjmuje się że osoby mieszkające w USA urodzone p;rzed 1957 są odporne na odrę.

Osoby nie szczepione urodzone po 1957 powinny otrzymać co najmniej 1 dawkę szczepionki MMR, chyba że instnieją przeciwskazania lub udokumentowanie jest przebycie choroby lub odporność na nią.

Druga dawka szczepienia jest zalecana osobom które:

1. miały kontakt z chorym na odrę lub mają ryzyko takiego kontaktu;

2. były poprzednio szczepione przeciwko odrze z użyciem sczepionki zabitej;

3. były poprzednio szczepione nieznanym typem sczepionki w USA w latach 1963-1967;

4. są studentami wyższych uczelni;

5. są pracownikami służby zdrowia or;

6. planują podróże miedzynarodowe.

Świnka. Przyjmuje się że osoby mieszkające w USA urodzone przed 1957 są odporne na świnkę.

Osoby nie szczepione urodzone po 1957 powinny otrzymać co najmniej 1 dawkę szczepionki MMR, chyba że instnieją przeciwskazania lub udokumentowanie jest przebycie choroby lub odporność na nią.

Druga dawka szczepienia jest zalecana osobom które:

1. przebywają w żrodowisku gdzie instnieje ryzyko zachorowania na świnkę lub należą do grupy wiekowej ozwiększonym ryzyku zachorowania;

2. są studentami wyższych uczelni;

3. są pracownikami służby zdrowia;

4. planują podróże miedzynarodowe.

Dla nieszczepionych uprzednio osób personelu medycznego urodzonych przed 1957, u których nie ma udokumentowanj odpornośc, podaje się rutynowe 1 dawkę szczepionki MMR, a drugą w przypadku epidemii świnki.

Różyczka. 1 dawka szczepionki MMR jest zalecana kobietom z niejasną historią szczepień lub nie posiadających potwierdzenia laboratorykjnego odporności przeciwko różyczce.

Kobiety w wieku rozrodczym, niezależnie od roku urodzenia, powinny poddać się badaniu odporności przeciwko różyczzce oraz zostać poinformowane o zagrożeniach wynikających z zespołu różyczkowego.

Kobiety u którcych nie stwierdza się odporności powinny otrzymać szczepionkę MMR po ukończeniu ciąży przed wypisem ze szpitala.

6. Szczepienie przeciwko grypie.

Wskazania medyczne:

• choroby przewlekłe układu sercowo - naczyniowego i oddechowego, w tym astma;

• przewlekłe choroby metaboliczne, w tym cukrzycy, niewydolność nerek lub wątroby; hemoglobinopatie lub obniżona odporność (w tym immunosupresja spowodowana lekami lub w przebiego zakażenia HIV );

• wszelkie stany upośledzające czynność dróg oddechowych;

• odkrztuszanie wydzieliny dróg oddechowych, lub mogące zwiększać ryzyko aspiracji (np. zaburzenia poznawcze, uszkodzenia rdzenia kręgowego, lub inne zaburzenia nerwowo-mięśniowe);

• ciąża podczas sezonu grypowego.

Brak danych na temat cięższego przebiegu grypy lub jej powikłań wśród osób z asplenią, jednak grypa jest czynnikiem ryzyka wtórnych infekcji bakteryjnych, które mogą powodować poważne schorzenia u osób z asplenią.

Wskazania zawodowe:

• personel służby zdrowia, zwłaszcza paracownicy zakładów opieki długoterminowej i zakładów iopiekińczo-leczniczych,

• osoby mające kontakt z dziećmi do 5 roku życia.

Inne wskazania:

• pensjonariusze domów opieki i innych zakładów opieki długoterminowej;

• osoby mające kontakt z osobami o wysokim ryzyku powikłań grypowych (np. kontakt domowy lub zawodowy z dziecmi w wieku poniżej 5 roku życia, osobami powyżej 65 roku życia oraz innymi osobami o zwiększonym ryzyku);

• wszyscy którzy chcieliby obniżyć ryzyko zachorowania na grypę.

Osoby zdrowe poniżej 50 roku życia, bez czynników ryzyka, nie będące w ciąży, nie mające kontaktu z osobami o obniżionej odporności mogą otrzymać donosową żywą atenuowaną szczepionkę FluMist® (niedostępna w Polsce - przyp. tłum.), bądź szcepionkę inaktywowaną.

Pozostali powinni otrzymać szczepionkę inaktywowaną.

7. Szczepienie przeciwko pneumokokokm - szczepionka polisacharydowa (PP5V)

Wskazania medyczne:

• przewlekłe choroby układu oddechowego (w tym astma),

• przewlekłe choroby układu krążenia, cukrzyca,

• przewlekłe choroby wątroby, marskość wątroby, alkoholizm,

• przewlekła niewydolność nerek lub zespół nerczycowy;

• anatomiczna lub czynnościowa asplenia (np. anemia sierpowatokrwinkowa,

• stan po splenektomii [jeżeli planowana jest splenektomia, należy wykonać szczepienie co najmniej 2 tygodnie przed zabiegiem]);

• stan upośledzonej odporności, implant ślimakowy i wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego.

Inne wskazania:

• pensjonariusze zakładów opieki długoterminowej,

• osoby palące paierosy

Szcepionka nie jest rutynowo zalecana rdzennym mieszkańcom Alaski i Indianom Amerykańskim poniżej 65 roku życia, chyba że istnieją wskazania.

Jednakże, organy zdrowia publicznego mogą uznać szczepienie PPSV za rekomendowanie dla rdzennych miezskańców Alaski i amerykańskich Indian w wieku od 50 do 64 roku życia, którzy zamieszkują na obszarach, o zwiększonym ryzyku inwazyjnej choroby pneumokokowej.

8. Powtórne szczepienie PPSV.

• Jednorazowe ponowne szczepienie po 5 latach jest zalecane dla pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek lub zespołem nerczycowym, anatomiczną lub czynnościową asplenią (np. anemia sierpowatokrwinkowa, stan po splenektomii) lub z upośledzoną odpornością.

• Osobom po 65 roku życia zalecane jest jednorazowe szczepienie przypominające, jeśli szczepienie pierwotne było wykonywane przed 65 rokiem życia i upłynęło od tego czasu 5 lub więcej lat.

9. Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A.

Wskazania medyczne:

• pacjenci z przewlekłymi schorzeniemi wątroby oraz otrzymujący czynniki krzepnięcia.

Wskazania związane ze stylem życia:

• mężczyżni utrzymujący kontakty homoseksualne, osoby stosujące narkotyki.

Wskazania zawodowe:

• osoby pracujące z zakażonymi HAV, lub w laboratoriach gdzie hoduje się HAV.

Inne wskazania:

• osoby podróżujące lub pracująvce w krajach o Sredniej lub wysokiej endemicznoścni zachorowań na WZW A (lista krajów dostępna na http:// www.cdc.gov/travel/contentdiseases.aspx) oraz wszyscy chcący uchronić się przed zakażeniem HAV.

Szczepionkę jednoskładnikową podaje się według schematu dwudawkowego 0 i 6-12 miesięcy (HavriX), lub 0 i 6-18 miesięcy (Vaqta).

Jeżeli stosuje się szczepionkę łączoną przeciwko WZW typu A oraz WZW typu B (Twinrix), podaje się 3 dawki w schemacie 0, 1 i 6 miesięcy; ewentualnie 4 dawki w schemacie przyspieszonym, podawane w dniach 0, 7 i 21 do 30, a następnie dawka przypominającai po 12 miesiącach.

10. Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Wskazania medycznde:

• pacjenci w schyłkowej fazie niewydolności nerek, w tym poddawani hemodializom; zakażeni wirusem HIV, chorzy na przewlekłe schorzenia wątroby.

Wskazania zawodowe:

• personel medyczny i pracownicy policji narażeni na kontakt z krwią lub innymi potencjalnie zakażnymi płynami ustrojowymi.

Wskazania związane ze stylem życia:

• osoby aktywne seksualnie nie będące w stałym, monogamicznym związku (np. więcej niż 1 partner seksualny w ciągu ostatnich 6 mniesięcy), pacjeni leczący się z powodu chorób przenoszonych drogą płciową, mężczyżni utrzymujący kontakty homoseksualne, osoby stosujące narkotyki dożylnie.

Inne wskazania:

• osoby zamieszkujące z chorymi na przewlekłe WZW B i ich partnerzy seksualni,

• pensjonariusze i personel instytucji opiekujących się pacjentami upośledzonymi umysłowo;

• osoby podróżujące do krajów o Sredniej lub wysokiej endemicznoścni zachorowań na przewlekłe WZW B (lista krajów dostępna na http:// www.cdc.gov/travel/contentdiseases.aspx);

• wszyscy chcący uchronić się przed zakażeniem HBV.

Szczepinka przeciwko WZW B jest zalecana wszystkim dorosłym przyjmowanym w następujących instytucjach:

STD treatment facilities; HIV testing and treatment facilities; facilities providing drug-abuse treatment and prevention services; health-care settings targeting services to injection-drug users or men who have sex with men; correctional facilities; end-stage renal disease programs and facilities for chronic hemodialysis patients; and institutions and nonresidential daycare facilities for persons with developmental disabilities.

Jeżeli stosuje się szczepionkę łączoną przeciwko WZW typu A oraz WZW typu B (Twinrix), podaje się 3 dawki w schemacie 0, 1 i 6 miesięcy; ewentualnie 4 dawki w schemacie przyspieszonym, podawane w dniach 0, 7 i 21 do 30, a następnie dawka przypominającai po 12 miesiącach.

Wskazania szczegółowe:

• dorosłym pacjentom poddawanym hemodializom lub w stanach obniżonej odporności, podaje się 1 dawkę 40 ¬ μg / ml (Recombivax HB) w schemacie 3-dawkowym lub 2 dawki 20 ¬ μglmL (Engerix B) podawane jednocześnie w schemacie 4-dawkowym 0,1, 2 i 6 miesięcy.

11. Szczepienie przeciwko zakażeniom meningokokowym.

Wskazania medyczne:

• dorośli z anatomiczną lub czynnościową asplenią;

• pacjenci z niedoborami układu dopełniacza.

Inne wskazania:

• studenci pierwszego roku mieszkający w akademikach;

• mikrobiolodzy znarażeni na kontakt ze szczepami Neisseria meningitidis;

• żołnierze;

• osoby podrózujące lub mieszkające w krajach o wysokiej endemiczności zachorowań powodowanych porzez meningokoli (pas Afryki sub-saharyjskiej podczas pory suchej od grudnia do czerwca);

• zwłaszcza jeśli planuje się długotrwały kontakt z lokalnymi mieszkańcami.

Sczepienie przeciwko zakażeniom meningokokowym jest wymagane przez rząd Arabii Saudyjskiej przy wjeździe do tego kraju pielgrzymujących do Mekki z okazji święta Hajj.

Szczepionka skoniugowana (MCV) jest preparatem z wyboru dla osób poniżej 55 roku życia z wyżej wymienionymi wskazaniami, szczepionka polisacharydowa (MPSV) jest akceptowalną alternatywą.

Ponowne szczrepienie preparatem MCV po 5 latach od szczepienia pierwotnego może być zalecane osobom uprzednio szczepionym u których ryzuyko infekcji pozostaje zwiększone (np. zamieszkujący na terenach gdzie wystepują epidemie choroby).

12. Wybrane sytuacje w których stosuje się szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae typu b (Hib).

• Szczepionka Hib nie jest rutynowo zalecana osobom powyżej 5 roku życia;

• Nie ma danych na temat skuteczności tej sczepionki , na których możnaby oprzeć zalecenia odnośnie jej zastosowania u starszych dzieci i dorosłych;

• Jednakże, badania sugerują wysoką immunogenność tej szczepionki u pacjentów z anemią sierpowatokrwinkową, białaczką, infekcją wirusem HIV oraz u osób po splenektomii. Nie jest przeciwskazane podanie 1 dawki szczepionki Hib u takich pacjentów.

13. Stany obniżonej odporności.

• Dopuszcza się stosowanie szczepionek Inaktywowanych, (np. pneumokokowej, meningokokowej oraz grypowej [trójwalentna szczepionka inaktywowana]), unika się natomiast żywych szczepionek u osób z niedoborami immunologicznnymi i w stanach obniżonej odpornosci.

Informacje na temat określonych stanów są dostępne na stronie http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/acip-Iist.htm.

lek.med. Marta Żabicka
Sekcja Zwalczania Chorób

wprowadzono:13.05.2009
aktualizowano: 13.05.2009