|
W 2009 roku sytuację epidemiologiczną na świecie w zakresie chorób zakaźnych zdominowała epidemia grypy wywołana nowym wirusem AH1N1v (wariantem pochodzącym od wirusów świń). Po raz pierwszy wirus pojawił się wiosną w Meksyku, skąd poprzez podróżnych rozprzestrzenił się po całym świecie, doprowadzając do pierwszej od 1968 roku pandemii.
W woj. małopolskim ogólna liczba zgłoszonych w 2009 roku zachorowań na grypą i schorzenia grypopodobne wynosiła ponad 113 tys. przypadków i była pięciokrotnie wyższa w porównaniu z rokiem poprzednim. Pierwszą falę zachorowań zanotowano w okresie od stycznia do kwietnia (ponad 58 tys. przypadków), kolejna jesienno-zimowa zwyżka zachorowań rozpoczęła się na przełomie października i listopada (ponad 46 tys. przypadków). Najwięcej chorych zgłoszono w ostatnim tygodniu listopada. Ocenia się, że w okresie jesienno-zimowym w Polsce, podobnie jak w krajach sąsiednich, zdecydowana większość zachorowań przebiegających z objawami grypowymi wywołana była wirusem AH1N1v. W woj. małopolskim w ciągu całego roku zakażenie wirusem nowej grypy potwierdzono u 116 osób. W przebiegu infekcji 9 osób zmarło. Trudno ocenić na ile obserwowany w 2009 roku wzrost liczby zgłoszonych przypadków grypy i infekcji grypopodobnych wynikał z faktycznego wzrostu zachorowań, a na ile był konsekwencją ogłoszenia przez WHO pandemii i związanej z tym poprawy w raportowaniu zachorowań.
W związku z trwającą obecnie pandemią grypy sprawą priorytetową jest wzmocnienie nadzoru nad tą chorobą zwłaszcza w zakresie diagnostyki wirusologicznej. Tylko właściwie zaplanowane badania epidemiologiczno-wirusologiczne pozwolą określić faktyczne rozpowszechnienie grypy w populacji oraz zidentyfikować krążące typy wirusów i ich nowe odmiany. Pojawienie się nowego wirusa grypy i ogłoszenie pandemii stanowiło wyzwanie dla służb sanitarno-epidemiologicznych. Podejmowane działania zapobiegawcze mające na celu ograniczanie i spowalnianie szerzenia się epidemii polegały na obejmowaniu nadzorem epidemiologicznym osób podejrzanych o zakażenie wirusem AH1N1v, osób z kontaktu z chorymi, przeprowadzaniu diagnostycznych badań wirusologicznych oraz informowaniu mieszkańców o chorobie i sposobach jej zapobiegania.
W zakresie pozostałych chorób zakaźnych najistotniejsze znaczenie mają choroby szerzące się drogą pokarmową – głównie zakażenia rotawirusowe (zwłaszcza u dzieci do lat 2), norowirusowe i wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A).
Zachorowania na biegunki dzieci do lat 2 - pomimo nieznacznego spadku w 2009 roku – w ostatnich kilku latach wykazują wyraźną tendencję wzrostową. Aż 42% przypadków biegunek u dzieci w tej grupie wiekowej nie ma określonej etiologii.
Ponieważ do zakażeń przewodu pokarmowego u dzieci do lat 2 dochodzi głównie w środowisku domowym – w zapobieganiu zakażeniom zasadnicza rola przypada oświacie zdrowotnej kształtującej zachowania prozdrowotne na rzecz zwiększania higieny osobistej oraz higieny przygotowywania posiłków w rodzinach dzieci w wieku do 2 lat.
Niepokój powinien budzić zaobserwowany wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A. Wprawdzie łączna liczba zarejestrowanych zachorowań nie jest duża (44 przypadki) jednak jest to kilkakrotnie więcej niż w latach poprzednich. W związku z powszechną podatnością na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu A (HAV) osób do 40 roku życia – każde zachorowanie na wzw A, zarówno objawowe jak i bezobjawowe stwarza ryzyko wystąpienia lokalnego ogniska lub większej epidemii (epidemia wyrównawcza). Jedyną skuteczną drogą zapobiegania szerzeniu się zakażeń HAV są szczepienia ochronne zwłaszcza osób wyjeżdżających do krajów wysokiego ryzyka zakażeń HAV oraz osób zatrudnionych przy produkcji i dystrybucji żywności i wody pitnej.
Nie uległa zmianie w porównaniu z rokiem poprzednim liczba zachorowań na salmonellozy. Utrzymujące się wysokie wskaźniki zapadalności w niektórych powiatach przekraczające średnią dla województwa i kraju świadczyć mogą o częstszym występowaniu na tych terenach zakażenia pałeczkami Salmonella wśród zwierząt, zwłaszcza ptactwa domowego. Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne prowadzą rejestry nosicieli pałeczek duru brzusznego – będących potencjalnym źródłem zakażenia zwłaszcza na terenach wiejskich w okresie powodzi lub po obfitych opadach deszczu.
W porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszenie zachorowań zaobserwowano w przypadku chorób wieku dziecięcego - różyczki, ospy wietrznej i świnki. W przypadku różyczki spadek zachorowań jest po części wynikiem wprowadzenia obowiązkowych szczepień dzieci szczepionką trójwalentną przeciw odrze, śwince i różyczce, a po części wynika z naturalnej tendencji spadkowej zachorowań następującej po ich epidemicznej zwyżce. Cykliczną zmiennością typową dla niektórych chorób można tłumaczyć również spadek zachorowań na ospę wietrzną.
W zakresie zachorowań na wzw B aktualną sytuację epidemiologiczną można uznać za korzystną, głównie z powodu szerokiego rozpowszechnienia szczepień ochronnych. Brak precyzyjnych i prostych kryteriów rozpoznawania i klasyfikowania różnych postaci zakażeń HCV utrudnia właściwą ocenę sytuacji epidemiologicznej. Zniesienie obowiązku zgłaszania przez laboratoria dodatnich wyników badań w kierunku wirusowych zapaleń wątroby pogarsza ogólną wiedzę o rozpowszechnieniu tych zakażeń w populacji.
Nowego znaczenia nabierają zakażenia meningokokowe w związku ze wzrostem rozpowszechnienia meningokoków grupy C cechujących się znaczną zdolnością do epidemicznego szerzenia się i powodowania ciężkich postaci zakażeń.
Obserwowany w ostatnich latach spadek zapadalności na większość chorób zakaźnych nie zmienia faktu, że choroby te nadal pozostają poważnym problemem zdrowotnym i epidemiologicznym.
Do właściwego rozpoznania sytuacji epidemiologicznej w zakresie chorób zakaźnych konieczna jest poprawa wiarygodności danych epidemiologicznych. Dotyczy to głównie chorób przenoszonych drogą pokarmową, zakażeń HCV oraz grypy i zachorowań grypopodobnych. Niezbędna jest poprawa diagnostyki laboratoryjnej chorób zakaźnych, w tym większa dostępność i szersze wykorzystywanie nowoczesnej diagnostyki molekularnej.
W celu ograniczenia możliwości szerzenia się chorób przywleczonych - ważne jest powszechniejsze stosowanie profilaktyki w zapobieganiu chorobom zakaźnym u osób wyjeżdżających do krajów o odmiennej sytuacji epidemiologicznej w zakresie chorób zakaźnych. Istotną rolę w zapobieganiu chorobom zakaźnym spełnia rzetelne upowszechnianie wiedzy o chorobach zakaźnych w społeczeństwie.
Dane epidemiologiczne dotyczące występowania chorób zakaźnych w woj. małopolskim w latach 2006 -2009 oraz w województwie małopolskim i w Polsce w roku 2009 przedstawiają załączone poniżeje tabele.
lek. med. Elżbieta Sykut
Sekcja Zwalczania Chorób
Wprowadzono:20.05.2010
Aktualizacja:20.05.2010
|
