Zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych z użyciem promieniowania jonizującego

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ( MPWIS ) przypomina, że wszystkie jednostki ochrony zdrowia prowadzące działalność  związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące w celach medycznych polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu badań rentgenodiagnostycznych, badań diagnostycznych związanych z podawaniem pacjentom produktów radiofarmaceutycznych oraz zabiegów z zakresu radiologii  zabiegowej na podstawie art. 33q ustawy z dnia  29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (tekst  jednolity. Dz. U. z 2019 r., poz. 1792 ) są zobowiązane do wystąpienia do MPWIS z wnioskiem o wydanie zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych.Obowiązek ten nie dotyczy jednostek użytkujących wyłącznie rentgenowskie aparaty stomatologiczne
do zdjęć wewnątrzustnych oraz urządzeń służących wyłącznie do densytometrii kości.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny informuje również, że wzorcowe procedury radiologiczne zostały opublikowane w poniżej wymienionych dokumentach:

  • radiologia – diagnostyka obrazowa i radiologia zabiegowa – Obwieszczenie Ministra Zdrowia
    z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych
    z zakresu radiologii – diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej
    (Dz. Urz. Min. Zdrow.
    z 2015 r., poz. 78);
  • radioterapia onkologiczna –Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r.
    w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu radioterapii onkologicznej (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2014 r., poz. 81);
  • medycyna nuklearna –Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu medycyny nuklearnej
    (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2014 r., poz. 82)

 

załączniki:

.Wniosek_wydanie zgody_33q

wniosek o wydanie zgody 33q – wersja pdf

Procedura uzyskiwania zezwolenia na uruchomienie i stosowanie aparatu rtg / uruchomienie pracowni rtg

Wykonywanie działalności polegającej na uruchamianiu i stosowaniu urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące oraz na uruchamianiu pracowni, w których mają być stosowane źródła promieniowania jonizującego, w tym pracowni rentgenowskich wymaga zezwolenia (na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 2000r. – Prawo atomowe (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1792).

Zezwolenie na uruchamianie  lub  stosowanie aparatów rentgenowskich do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych oraz uruchamianie pracowni stosujących takie aparaty wydaje właściwy terenowo, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej.

Z dniem 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2015 r. w sprawie dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego albo przy zgłoszeniu wykonywania tej działalności ( Dz. U. 2015 r. poz. 1355 )

Zgodnie  z art. 123 Ustawy Prawo Atomowe – kierownik jednostki organizacyjnej, który bez wymaganego zezwolenia podejmuje działalność polegającą na stosowaniu źródeł promieniowania jonizującego podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości nieprzekraczającej pięciokrotności kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym popełnienie czynu, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego  na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Karta usług NR-03 dotycząca Wydanie zezwolenia na uruchomienie pracowni rtg oraz uruchomienie i stosowanie aparatów rtg zawiera wszelkie informacje o wymaganych dokumentach oraz terminie załatwienia sprawy przez MPWIS.

Wszystkie dokumenty po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku zostaną zwrócone wnioskodawcy i należy je przechowywać w pracowni wraz z dokumentami wymienionymi poniżej w punkcie 2.

Wydanie zezwolenia następuje w drodze decyzji administracyjnej po stwierdzeniu, że spełnione zostały wymagane prawem warunki wykonywania działalności związanej z narażeniem, tj. m. in.:

1. Obowiązki inspektora ochrony radiologicznej pełni osoba posiadająca aktualne uprawnienia.

2. W pracowni znajdują się następujące dokumenty:

  • protokoły pomiarów dozymetrycznych,
  • ewidencja orzeczeń lekarskich stwierdzających dopuszczenie pracowników do pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące wydane przez uprawnionego lekarza,
  • instrukcja pracy z aparatem rentgenowskim ustalającą szczegółowe zasady postępowania w zakresie ochrony radiologicznej pracowników i pacjentów,
  •  projekt pracowni lub gabinetu rtg (rzuty pomieszczeń) wraz z projektem i opisem osłon stałych oraz wentylacji, zatwierdzonym przed uruchomieniem aparatu rtg przez MPWIS,
  • dokumentacja techniczna aparatu rentgenowskiego,
  • instrukcja obsługi aparatu rentgenowskiego,
  • dokumenty potwierdzające spełnienie testów akceptacyjnych (odbiorczych) przez urządzenia radiologiczne,
  • zakładowy plan postępowania awaryjnego,
  • program bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
  • program szkoleń pracowników zatrudnionych w narażeniu na promieniowanie jonizujące opracowany przez kierownika jednostki organizacyjnej oraz dokument powierzający jego realizację,
  • protokół kontroli wentylacji w pracowni i ciemni (protokół badania krotności wentylacji mechanicznej),
  • zbiór przepisów prawnych dotyczących ochrony radiologicznej i zasad stosowania źródeł promieniowania jonizującego w medycynie,
  • ewidencja osób zatrudnionych w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące wraz z kwalifikacją do kategorii narażenia,
  • zapisy dotyczące wykonywanych testów kontroli jakości urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych,
  • ewidencja dawek otrzymywanych przez pracowników.

3. W pracowni rentgenowskiej znajdują się środki ochrony indywidualnej dla pracowników i pacjentów, dobrane odpowiednio do typu zainstalowanych aparatów rentgenowskich i rodzaju wykonywanych badań lub zabiegów radiologicznych.

4. Drzwi do pracowni rentgenowskiej oznakowano tablicą informacyjną ze znakiem ostrzegawczym przed promieniowaniem jonizującym.

5. W pracowni rentgenowskiej znajduje się informacja o konieczności powiadamiania rejestratorki i operatora aparatu rentgenowskiego o ciąży pacjentki.

6. Nowo instalowane urządzenia radiologiczne  podlegają testom odbiorczym przeprowadzanym po instalacji.

7. W pracowniach mammograficznych znajduje się aparatura i sprzęt do kontroli procesu obrazowania w zakresie przewidzianym w programie zarządzania jakością do wykonywania testów wewnętrznej kontroli parametrów technicznych.

Aktualizacja danych dotyczących urządzeń radiologicznych znajdujących się w zasobach jednostek ochrony zdrowia województwa małopolskiego

ISzanowni Państwo,

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, jako organ sprawujący nadzór w zakresie przestrzegania warunków ochrony radiologicznej, zgodnie z art. 33k Ustawy z dnia  29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1512), zobowiązany jest do przekazywania Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu informacji w zakresie urządzeń radiologicznych używanych do diagnostyki i terapii.

Informacje te służą m.in. aktualizacji krajowej bazy danych urządzeń radiologicznych, prowadzonej przez Głównego Inspektora Sanitarnego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia  z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie bazy danych urządzeń radiologicznych  (Dz. U. 2008 r. Nr 59 poz. 366)….

 

Wzór wniosku o wygaszenie zezwolenia

Wzór wniosku o wygaszenie zezwoleń wydanych przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego  na uruchamianie i stosowanie aparatu (ów) rentgenowskiego (ich) do celów diagnostyki medycznej / radiologii zabiegowej / radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych

oraz uruchamianie pracowni stosujących aparaty  rentgenowskie w ww. celach medycznych: diagnostyki medycznej / radiologii zabiegowej / radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych.

Pliki do pobrania:

Zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych z użyciem promieniowania jonizującego

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny informuje, że opublikowane zostały procedury wzorcowe z zakresu:

– radiologii – diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej – Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu radiologii – diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej, Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2015 r., poz. 78);
– radioterapii onkologicznej – Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r.  w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu radioterapii onkologicznej (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2014 r., poz. 81);
– medycyny nuklearnej – Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r.   w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu medycyny nuklearnej (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2014 r., poz. 82).

W związku z powyższym, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ( MPWIS ) przypomina, że wszystkie jednostki prowadzące działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące w celach medycznych na podstawie art. 33 e ustawy z dnia   29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 576) są zobowiązane do wystąpienia do MPWIS z wnioskiem o wydanie zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Przepisu tego nie stosuje się do rentgenowskich aparatów stomatologicznych oraz urządzeń służących wyłącznie do densytometrii kości

Zasady Ochrony Radiologicznej Pacjenta oraz Personelu

Oddział Nadzoru Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie w ramach sprawowanego nadzoru nad jednostkami ochrony zdrowia udzielającymi świadczeń zdrowotnych w zakresie diagnostyki z użyciem promieniowania jonizującego, przedstawia Państwu materiały informacyjne IAEA (International Atomic Energy Agency) dotyczące zasad ochrony radiologicznej pacjenta i personelu podczas procedur radiologicznych.

Plakaty prezentują 10 zasad ochrony radiologicznej: dzieci podczas zabiegów interwencyjnych, pacjenta podczas fluoroskopii, personelu podczas fluoroskopii, pacjenta w TK oraz 10 zasad dotyczących właściwego skierowania na badania TK. Informacje te zostały przetłumaczone przez Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.

Więcej informacji na stronie IAEA – https://rpop.iaea.org/RPOP/RPoP/Content/index.htm

 

Paweł Kwietniowski
Oddział Nadzoru Higieny Radiacyjnej
Data wprowadzenia: 06.11.2013 r.
Data ostatniej aktualizacji: 06.11.2013 r.

————————-

Pliki do pobrania:

fluoroskopia – ochrona radiologiczna pacjenta.pdf

TK-skierowania.pdf

fluoroskopia-ochrona radiologiczna personelu.pdf

ochrona radiologiczna pacjenta-dzieci.pdf

TK-ochrona radiologiczna pacjenta.pdf

Obowiązki i uprawnienia Inspektora Ochrony Radiologicznej

Wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem wymagań ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych sprawuje osoba, która posiada uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej w tych pracowniach.

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe ( tekst jednolity Dz.U. 2017 poz. 576 z późn. zm. )

Uprawnienia Inspektora Ochrony Radiologicznej nadaje Główny Inspektor Sanitarny w drodze decyzji administracyjnej 

Do zakresu obowiązków inspektora ochrony radiologicznej oraz inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych należy nadzór nad przestrzeganiem przez jednostkę organizacyjną wymagań ochrony radiologicznej, w tym w szczególności:

1) nadzór nad przestrzeganiem prowadzenia działalności według instrukcji pracy oraz nad prowadzeniem dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym dotyczącej pracowników i innych osób, przebywających w jednostce w warunkach narażenia, z wyjątkiem ochrony radiologicznej pacjentów poddanych terapii i diagnostyce z wykorzystaniem promieniowania jonizującego;

2) nadzór nad spełnianiem warunków dopuszczających pracowników do zatrudnienia na danym stanowisku pracy, w tym dotyczących szkolenia pracowników na stanowisku pracy w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej;

3) opracowanie programu pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy i pomiarów oraz ewidencji dawek indywidualnych i przedstawienie ich do zatwierdzenia kierownikowi jednostki organizacyjnej;

4) dokonywanie wstępnej oceny narażenia pracowników na podstawie wyników pomiarów dawek indywidualnych lub pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy i przedstawianie jej kierownikowi jednostki organizacyjnej;

5) ustalanie wyposażenia jednostki organizacyjnej w środki ochrony indywidualnej, aparaturę dozymetryczną i pomiarową oraz inne wyposażenie służące do ochrony pracowników przed promieniowaniem jonizującym, a także nadzór nad działaniem aparatury dozymetrycznej, sygnalizacji ostrzegawczej i prawidłowym oznakowaniem miejsc pracy ze źródłami promieniowania jonizującego;

6) współpraca z zakładowymi służbami bezpieczeństwa i higieny pracy, osobami wdrażającymi program zapewnienia jakości, służbami przeciwpożarowymi i ochrony środowiska w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym

7) wydawanie kierownikowi jednostki organizacyjnej opinii w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym, stosownie do charakteru działalności i typu posiadanych uprawnień;

8) występowanie do kierownika jednostki organizacyjnej z wnioskiem o wstrzymywanie prac w warunkach narażenia, gdy są naruszone warunki zezwolenia lub wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, oraz informowanie o tym organu, który wydał zezwolenie;

9) nadzór nad postępowaniem wynikającym z zakładowego planu postępowania awaryjnego, jeżeli na terenie jednostki organizacyjnej zaistnieje zdarzenie radiacyjne;

10) nadzór nad postępowaniem ze źródłami promieniotwórczymi, materiałami jądrowymi oraz odpadami promieniotwórczymi w sytuacji przekształcenia jednostki organizacyjnej lub zakończenia przez nią działalności oraz informowanie organu, który wydał zezwolenie, o naruszeniu wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w tym zakresie.

 

2. Do zakresu uprawnień inspektora ochrony radiologicznej oraz inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych należy:

1) występowanie do kierownika jednostki organizacyjnej z wnioskiem o zmianę warunków pracy pracowników, w szcze­gólności w sytuacji, gdy wyniki pomiarów dawek indywidualnych uzasadniają taki wniosek;

2) wydawanie kierownikowi jednostki organizacyjnej opinii, w ramach badania i sprawdzania urządzeń ochronnych i przyrządów pomiarowych, w zakresie skuteczności stosowanych środków i technik ochrony przed promieniowaniem jonizującym oraz sprawności i właściwego użytkowania przyrządów pomiarowych;

3) sprawdzanie kwalifikacji pracowników w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej i występowanie z wynikającymi z tego wnioskami do kierownika jednostki organizacyjnej;

4) występowanie do kierownika jednostki organizacyjnej z wnioskiem o wprowadzenie zmian w instrukcjach pracy, jeżeli wnioskowane zmiany nie zwiększają limitów użytkowych dawki określonych w zezwoleniu.

Bezpieczne korzystanie z telefonów komórkowych

Jak ograniczyć skutki oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego telefonów komórkowych:

  • rozmawiając przez telefon trzymać go w pewnej odległości od głowy
  • używać zestawów słuchawkowych lub głośno mówiących
  • unikać rozmów przy niskim poziomie sygnału anteny stacjonarnej. Starać się wybierać miejsca o możliwie najsilniejszym sygnale ze stacji bazowej (każdy telefon ma wskaźnik poziomu sygnału, więc można to kreślić)
  • skrócić czas rozmów do niezbędnego minimum
  • w czasie rozmowy nie dotykać ręką anteny
  • podczas kupowania telefonu zwracać uwagę na aparaty z zewnętrzna anteną
  • podczas kupowania aparatu zwrócić uwagę, by wartość współczynnika SAR (Specific Absorption Rate) była jak najniższa. SAR określa jak duża część energii emitowanej przez telefon komórkowy zamieniana jest przez organizm na ciepło. Maksymalna wartość SAR w przypadku telefonów sprzedawanych w Europie wynosi 2W/kg masy ciała dla próbki o wadze 10g. Wszystkie dostępne na rynku aparaty spełniają tę normę, jednak różnice w wartościach SAR różnych modeli mogą być znaczne – niektóre modele mają SAR o wartości nawet poniżej 0,1W/kg, w przypadku niektórych innych modeli, podczas testów, stwierdzono wartości kilkunastokrotnie wyższe. Od końca 2001 roku wartości współczynnika SAR podawane są w instrukcjach obsługi wszystkich sprzedawanych w Europie modeli telefonów komórkowych.
  • jeśli aparat ma wysuwaną antenę, to należy ją wysunąć podczas rozmowy
  • unikać prowadzenia rozmów w windzie i innych zamkniętych pomieszczeniach, które wymuszają przełączanie telefonu na większą moc a także w samochodach – karoseria samochodu tłumi fale emitowane przez telefon, więc moc nadawania sygnału zostaje znacznie zwiększona. Zewnętrzna antena, nie dość, że powoduje znaczne polepszenie jakości sygnału, to jeszcze pozwala na zmniejszenie mocy nadawania. Jeśli rozmawiamy w budynkach należy podejść do okna- wówczas telefon będzie emitował znacznie mniej energii
  • zrobić krótką przerwę przed przyłożeniem aparatu do ucha. W momencie nawiązywania połączenia telefon przez krótką chwilę nadaje z mocą zbliżoną do maksymalnej. Dopiero po nawiązaniu połączenia parametry sygnału są dostosowywane do warunków odbioru oraz nadawania i moc sygnału zostaje zmniejszana
  • w czasie gdy nie używamy telefonu nie trzymać go przy sobie, a jeśli musimy to w zewnętrznym pokrowcu przy pasku, klawiaturą w stronę ciała, a baterią na zewnątrz
  • nie używać telefonu w czasie burzy
  • telefonu komórkowego nie powinny używać dzieci i osoby z rozrusznikiem serca. Z badań wynika, że dzieci absorbują promieniowanie mikrofalowe 3,3 razy bardziej intensywnie niż dorośli. Powodem jest inny kształt geometryczny głowy i właściwości elektryczne tkanek. Dodatkowo podatność organizmu dziecka na negatywne skutki zdrowotne ekspozycji może być spowodowana przebiegającymi w organizmie procesami rozwojowymi i nieukształtowaną budową i funkcjonowaniem układu nerwowego.

Dotychczas, nie ma niepodważalnych dowodów szkodliwości pola elektromagnetycznego związanego z korzystania z telefonów komórkowych. Jednak w wielu opiniach środowisk naukowych zaleca się wzmożoną ostrożność przy korzystaniu z nich. Konieczne jest zatem przeprowadzanie kolejnych badań, które rzucą więcej światła na ten problem. Jednym z największych projektów badawczych mających na celu ustalenie wpływu promieniowania jest m.in. INCNIRP M. – International Commisision on Non-Ionizing Radiation Protection, UK Stewart Enquiry oraz International EMF Project – projekt realizowany przez WHO – Międzynarodową Organizację Zdrowia. Wyniki niektórych badań dostępne są już teraz na stronie organizacji pod adresem http://www.who.int/peh-emf/. Jeśli chodzi o maszty nadawcze to w porównaniu z telefonami komórkowymi ich promieniowanie jest zdecydowanie mniejsze. W tym przypadku mierzone pobliżu stacji bazowych GSM pola elektromagnetyczne są zwykle tysiące, a nawet setki tysięcy razy niższe niż te, które powstają podczas rozmowy przez telefon komórkowy.

Informacje odnośnie źródeł promieniowania m.in. stacje bazowe telefonii komórkowej

http://miip.geomalopolska.pl

http://obserwatorium.um.krakow.pl

 

 

 

Marzena Budziosz
Oddział Higieny Radiacyjnej