\t\tMaksymalizacja jako\u015bci \u017cycia \t\t \t<\/li>\n<\/ul>\n \tW Polsce choroby nowotworowe stanowi\u0105 drug\u0105 przyczyn\u0119 zgon\u00f3w, zaraz po chorobach uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Notuje si\u0119 sta\u0142y wzrost umieralno\u015bci z powodu raka, przy jednoczesnym sta\u0142ym wzro\u015bcie liczby nowych zachorowa\u0144. W roku 1990 nowotwory by\u0142y przyczyn\u0105 blisko 19% zgon\u00f3w, a w roku 2012 odpowiada\u0142y za 25% zgon\u00f3w w Polsce [2].<\/p>\n
\tWed\u0142ug analizy dokonanej przez \u015awiatowy Instytut Bada\u0144 nad Rakiem (World Cancer Research Fund International) wynika, \u017ce ok. jednej trzeciej nowotwor\u00f3w mo\u017cna zapobiec, poprzez m.in. stosowanie odpowiedniej diety, utrzymanie prawid\u0142owej wagi cia\u0142a oraz regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. \u015awiatowy Instytut Bada\u0144 nad Rakiem opracowa\u0142 rekomendacje, kt\u00f3rych stosowanie ma na celu zmniejszenie liczby zachorowa\u0144 oraz zgon\u00f3w z powodu raka [3]<\/p>\n
\tREKOMENDACJE \u015aWIATOWEGO INSTYTUTU BADA\u0143 NAD RAKIEM:<\/p>\n
\t1. Utrzymuj prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a.<\/strong><\/p>\n \tIstniej\u0105 silne dowody potwierdzaj\u0105ce, i\u017c przyrost masy cia\u0142a, nadwaga, oty\u0142o\u015b\u0107 – zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia nowotwor\u00f3w, w tym: jelita grubego, piersi (po menopauzie), gruczo\u0142u krokowego (rak prostaty), trzonu macicy, trzustki, nerek, prze\u0142yku, czy jajnika. Utrzymanie prawid\u0142owej diety \u2013 przy pomocy zr\u00f3wnowa\u017conej diety i regularnej aktywno\u015bci fizycznej \u2013 pomaga zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania na raka.<\/p>\n
\t2. \u0106wicz regularnie.<\/strong><\/p>\n \tZalecane jest codzienne uprawianie aktywno\u015bci fizycznej przez co najmniej 30 min. .<\/p>\n
\t3. Unikaj produkt\u00f3w o du\u017cej zawarto\u015bci cukr\u00f3w, t\u0142uszcz\u00f3w wzmagaj\u0105cych wzrost masy cia\u0142a oraz z nisk\u0105 zawarto\u015bci\u0105 b\u0142onnika pokarmowego.<\/strong><\/p>\n \tZaleca si\u0119, aby spo\u017cywane produkty \u017cywno\u015bciowe zawiera\u0142y mniej ni\u017c 125 kcal w 100g, a tak\u017ce, aby w codziennej diecie unika\u0107 produkt\u00f3w typu \u201efast food\u201d oraz s\u0142odkich napoi.<\/p>\n
\t4. Spo\u017cywaj wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 produkt\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego \u2013 owoc\u00f3w, warzyw, nasion ro\u015blin str\u0105czkowych, produkt\u00f3w zbo\u017cowych z pe\u0142nego ziarna. <\/strong><\/p>\n \tZaleca si\u0119 spo\u017cywanie 5 porcji owoc\u00f3w i warzyw w ci\u0105gu dnia, a tak\u017ce wybieranie produkt\u00f3w mo\u017cliwie jak najmniej przetworzonych, pe\u0142noziarnistych produkt\u00f3w zbo\u017cowych.<\/p>\n
\t5. Ogranicz spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa (tj. wo\u0142owina, wieprzowina) oraz unikaj produkt\u00f3w mi\u0119snych wysoko przetworzonych. <\/strong><\/p>\n \tIlo\u015b\u0107 spo\u017cywanego mi\u0119sa czerwonego w ci\u0105gu tygodnia nie powinna przekracza\u0107 300 g. Nale\u017cy tak\u017ce ogranicza\u0107 spo\u017cycie mi\u0119sa przetworzonego, tj. poddanego konserwacji, soleniu lub zawieraj\u0105cego dodatki \u017cywno\u015bciowe.<\/p>\n
\t6. Ogranicz spo\u017cycie napoj\u00f3w alkoholowych.<\/strong><\/p>\n \t7. Ogranicz spo\u017cycie soli.<\/strong><\/p>\n \tIlo\u015b\u0107 soli spo\u017cywanej w ci\u0105gu dnia nie powinna przekracza\u0107 5 g (wielko\u015b\u0107 ma\u0142ej \u0142y\u017ceczki do herbaty).<\/p>\n
\t8. Rozwa\u017cnie stosuj suplementy diety. <\/strong><\/p>\n \tStosowanie racjonalnej i zr\u00f3\u017cnicowanej diety pokrywa zapotrzebowanie organizmu na wszystkie niezb\u0119dne sk\u0142adniki od\u017cywcze. Przyjmowanie suplement\u00f3w diety nie chroni organizmu przed pojawieniem si\u0119 choroby nowotworowej, a w niekt\u00f3rych przypadkach, stosowanie suplement\u00f3w bez konsultacji z lekarzem mo\u017ce wr\u0119cz zagra\u017ca\u0107 zdrowiu.<\/p>\n
\t9. Karm piersi\u0105 \u2013 zachowanie to zmniejsza ryzyko wyst\u0105pienia raka piersi u kobiety.<\/strong><\/p>\n \t10. Zaleca si\u0119 wykonywanie bada\u0144 przesiewowych u os\u00f3b z grup podwy\u017cszonego ryzyka, a osoby ze zdiagnozowan\u0105 chorob\u0105 nowotworow\u0105 powinny przestrzega\u0107 zalece\u0144 lekarza.<\/strong><\/p>\n \tPami\u0119tajmy, rak to nie wyrok!<\/strong> S\u0105 dost\u0119pne metody, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 walczy\u0107 z chorob\u0105 nowotworow\u0105 na ka\u017cdym jej etapie. Jednak wa\u017cne jest, aby wykonywa\u0107 badania profilaktyczne, pozwalaj\u0105 one bowiem na wykrycie choroby w jej wczesnym stadium, w\u00f3wczas dajemy sobie najwi\u0119ksze szanse na osi\u0105gni\u0119cie sukcesu w walce z rakiem. <\/p>\n \t\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n
\t1. http:\/\/www.worldcancerday.org<\/a> [22.01.2015]<\/p>\n \t2. Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 r. GUS 2014 r. [http:\/\/stat.gov.pl\/cps\/rde\/xbcr\/gus\/L_podst_inf_o_rozwoju_dem_pl_do_2013.pdf dost\u0119p: 22.01.2015]<\/p>\n
\t3. World Cancer Research Fund International [http:\/\/www.wcrf.org\/int\/research-we-fund\/our-cancer-prevention-recommendations; dost\u0119p: 22.01.2015]<\/p>\n
\t <\/p>\n
\tNatalia Synowska
\tDzia\u0142 Zdrowia Publicznego i Promocji Zdrowia
\tData wprowadzenia: 2 lutego 2015 r.
\tData ostatniej aktualizacji: 2 lutego 2015 r.<\/p>\n
\t <\/p>\n\r\n
![\"\"](\"http:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/sdwzr2015.png\")
\u015awiatowy Dzie\u0144 Walki z Rakiem, organizowany przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Uni\u0119 Kontroli Raka, obchodzony jest corocznie od 2000 r. Dzie\u0144 ten pozwala przypomnie\u0107 o konieczno\u015bci podj\u0119cia szeregu dzia\u0142a\u0144, skierowanych na profilaktyk\u0119 oraz leczenie chor\u00f3b onkologicznych, a tak\u017ce zwraca uwag\u0119 na problem rosn\u0105cej liczby zachorowa\u0144 oraz zgon\u00f3w z powodu nowotwor\u00f3w. Ma na celu podnoszenie \u015bwiadomo\u015bci i edukacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa w zakresie chor\u00f3b onkologicznych, a tak\u017ce jest pr\u00f3b\u0105 nak\u0142onienia rz\u0105d\u00f3w do podj\u0119cia skutecznych dzia\u0142a\u0144 w tym obszarze. Jest to dzie\u0144, w kt\u00f3rym mo\u017cemy u\u015bwiadomi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu, \u017ce \u201erak, to nie wyrok\u201d. Tegorocznym obchodom towarzyszy has\u0142o \u201eNie poza naszym zasi\u0119giem\u201d, odnosz\u0105ce si\u0119 do 4 kluczowych aspekt\u00f3w [1]:<\/p>\n