\tZe wzgl\u0119du na obserwowany na ca\u0142ym \u015bwiecie sta\u0142y wzrost cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania nadmiernej masy cia\u0142a, nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107 okre\u015blane s\u0105 mianem globalnej epidemii. Dane \u015awiatowej Organizacji Zdrowia wskazuj\u0105, \u017ce problem nadwagi dotyczy 35% ludno\u015bci \u015bwiata, natomiast u 12% wyst\u0119puje oty\u0142o\u015b\u0107 [1]. Zjawisko oty\u0142o\u015bci jest szczeg\u00f3lnie nasilone w Stanach zjednoczonych, gdzie w 2010 roku co trzecia osoba powy\u017cej 20 r.\u017c. by\u0142a oty\u0142a [2].<\/p>\n
\t <\/p>\n
\t![\"\"](\"http:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/plakat_ot.png\")
<\/p>\n
\tW Unii Europejskiej (27 pa\u0144stw), oko\u0142o 60% doros\u0142ych i ponad 20% dzieci w wieku szkolnym ma nadwag\u0119 lub oty\u0142o\u015b\u0107 co odpowiada to oko\u0142o 260 milionom doros\u0142ych i ponad dwunastu milionom dzieci z nadmiern\u0105 masa cia\u0142a [3].<\/p>\n
\tW ci\u0105gu ostatnich trzech dziesi\u0119cioleci w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w \u015bwiata obserwuje si\u0119 sta\u0142y, znaczny wzrost cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania nadwagi i oty\u0142o\u015bci w populacji do 18 r.\u017c. Jak wskazuj\u0105 badania,
\tw ostatnim dziesi\u0119cioleciu XX wieku, cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oty\u0142o\u015bci w populacji rozwojowej potroi\u0142a si\u0119 [4].<\/p>\n
\tW Polsce rozpowszechnienie wyst\u0119powania nadwagi i oty\u0142o\u015bci jest r\u00f3wnie wysokie jak w innych krajach europejskich. Wyniki badania EHIS (Europejskie Ankietowe Badanie Zdrowia) z 2009 r. wskazuj\u0105, \u017ce zbyt du\u017c\u0105 wag\u0119 cia\u0142a (nadwag\u0119 luboty\u0142o\u015b\u0107) mia\u0142o a\u017c 54% og\u00f3\u0142u doros\u0142ych Polak\u00f3w,
\tz tego 64% m\u0119\u017cczyzn i 46% kobiet [5].<\/p>\n
\tPrzyczyny i konsekwencje oty\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n \tNa powstawanie oty\u0142o\u015bci wp\u0142ywaj\u0105 zar\u00f3wno czynniki biologiczne, psychologiczne, jak i \u015brodowiskowe. Obecnie przyjmuje si\u0119, \u017ce tylko 5% oty\u0142o\u015bci uwarunkowane jest genetycznie, a pozosta\u0142e to czynniki \u015brodowiskowe, kt\u00f3re s\u0105 modyfikowalne. Podstawowymi przyczynami og\u00f3lno\u015bwiatowej epidemii oty\u0142o\u015bci s\u0105 siedz\u0105cy tryb \u017cycia oraz spo\u017cywanie wysokot\u0142uszczowych, wysokokalorycznych pokarm\u00f3w.<\/p>\n \tRyzyko rozwoju chor\u00f3b zwi\u0105zanych z oty\u0142o\u015bci\u0105 ro\u015bnie wraz ze wzrostem stopnia oty\u0142o\u015bci, czyli wska\u017anikiem masy cia\u0142a BMI. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz BMI, na ryzyko rozwoju chor\u00f3b niezaka\u017anych wp\u0142ywa tak\u017ce rozmieszczenie tkanki t\u0142uszczowej. Znacznie wi\u0119kszym ryzykiem obci\u0105\u017ceni s\u0105 chorzy z oty\u0142o\u015bci\u0105 brzuszn\u0105. Do rozpoznania typu oty\u0142o\u015bci wykorzystuje si\u0119 wska\u017anik WHR (talia\/biodra).<\/p>\n \t <\/p>\n \tTabela 1. Czynniki ryzyka nadwagi i\/lub oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n \t\t\t\t\tCzynniki modyfikowalne<\/strong><\/p>\n<\/td>\n \t\t\t\t\tCzynniki niemodyfikowalne<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \t\t\t\t\tCzynniki wewn\u0105trzmaciczne<\/p>\n \t\t\t\t\tSpos\u00f3b karmienia<\/p>\n \t\t\t\t\tDieta<\/p>\n \t\t\t\t\tAktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/p>\n \t\t\t\t\tMasa urodzeniowa<\/p>\n \t\t\t\t\tCukrzyca u matki w trakcie ci\u0105\u017cy<\/p>\n \t\t\t\t\tOty\u0142o\u015b\u0107 rodzic\u00f3w<\/p>\n<\/td>\n \t\t\t\t\tUwarunkowania genetyczne<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \t <\/p>\n \tTabela 2. Zwi\u0119kszenie ryzyka chor\u00f3b u os\u00f3b oty\u0142ych w por\u00f3wnaniu ze szczup\u0142ymi wg WHO.<\/p>\n\n\n
\n \n \n \n \n \n