{"id":6841,"date":"2020-04-28T08:54:40","date_gmt":"2020-04-28T06:54:40","guid":{"rendered":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/?p=6841"},"modified":"2020-04-29T08:55:37","modified_gmt":"2020-04-29T06:55:37","slug":"qa-dotyczace-zywnosci-i-koronawirusa-aktualizacja-28-04-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/qa-dotyczace-zywnosci-i-koronawirusa-aktualizacja-28-04-2020\/","title":{"rendered":"Q&#038;A dotycz\u0105ce \u017cywno\u015bci i koronawirusa \u2013 aktualizacja 28\/04\/2020"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gis.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/cover-%C5%BCywno%C5%9B%C4%87-1140x520.jpg\" \/><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Czy wirus mo\u017ce przenosi\u0107 si\u0119 za pomoc\u0105 \u017cywno\u015bci?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) opublikowa\u0142 w dniu 9.03.2020 stanowisko, i\u017c zgodnie z aktualn\u0105 wiedz\u0105 nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em lub po\u015brednim ogniwem transmisji wirusa SARS COV-2.<\/p>\n<p>Informacja EFSA:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route\">https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route<\/a><\/p>\n<p>EFSA podkre\u015bla, \u017ce na podstawie do\u015bwiadcze\u0144 z wirusami SARS i MERS mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce nie dochodzi do infekcji cz\u0142owieka poprzez \u017cywno\u015b\u0107 wirusem SARS COV-2. Tak wi\u0119c jest ma\u0142o prawdopodobne, aby wirus przenosi\u0142 si\u0119 przez \u017cywno\u015b\u0107, i nie ma dotychczas dowod\u00f3w aby mia\u0142o to miejsce.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>EFSA podkre\u015bla, \u017ce stale\u00a0 monitoruje sytuacj\u0119 dot. ogniska zaka\u017cenia SARS COV-2, kt\u00f3re jest \u017ar\u00f3d\u0142em zachorowa\u0144 w bardzo wielu krajach.<\/p>\n<p>W zachowaniu bezpiecze\u0144stwa mikrobiologicznego \u017cywno\u015bci istotne jest rygorystyczne zachowanie podstawowych zasad bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 zapobieganiu jej zanieczyszczeniu, w tym r\u00f3wnie\u017c wt\u00f3rnemu zanieczyszczeniu na etapie dystrybucji i sprzeda\u017cy, o czym mowa dalej.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong>Obr\u00f3bka termiczna a koronawirus<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Koronowirusy potrzebuj\u0105 do namna\u017cania gospodarza, kt\u00f3rym jest cz\u0142owiek. Dok\u0142adna obr\u00f3bka termiczna niszczy wirusa, poniewa\u017c koronawirus ulega zniszczeniu gdy zastosuje si\u0119 odpowiedni\u0105 kombinacj\u0119 czasu i temperatury np. 60stC przez 30 min. Tak wi\u0119c w przypadku mi\u0119sa, produkt\u00f3w surowych, typowa obr\u00f3bka cieplna eliminuje zanieczyszczenie mikrobiologiczne, w tym r\u00f3wnie\u017c SARS COV-2.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong>Jak przenosi si\u0119 SARS COV-2?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Bezpo\u015brednio \u2013 poprzez kontakt z wydzielinami zainfekowanej osoby (droga kropelkowa, ale r\u00f3wnie\u017c ka\u0142 i mocz).<\/p>\n<p>Po\u015brednio \u2013 poprzez kontakt z powierzchniami, na kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 wydzieliny osoby zainfekowanej poprzez kichanie i kaszel.<\/p>\n<p>Aktualnie dost\u0119pne dane wskazuj\u0105 na to, \u00a0\u017ce wirus mo\u017ce przetrwa\u0107 kilka godzin na powierzchniach. Wirusa mo\u017cna pozby\u0107 si\u0119 ze \u015brodowiska, podobnie jak w przypadku wi\u0119kszo\u015bci mikroorganizm\u00f3w, za pomoc\u0105 zwyk\u0142ych \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych stosowanych w gospodarstwie domowym.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong>Jakie dzia\u0142ania mo\u017ce podj\u0105\u0107 przedsi\u0119biorca i pracownik bran\u017cy spo\u017cywczej?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Dobre praktyki higieniczne, w tym w\u0142a\u015bciwe mycie r\u0105k maj\u0105 na celu zapobieganie zanieczyszczeniu \u017cywno\u015bci potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi mikroorganizmami, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em mog\u0105 by\u0107 osoby maj\u0105ce kontakt z \u017cywno\u015bci\u0105. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c SARS COV-2.\u00a0 Dlatego \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby stosowa\u0107 standardowe praktyki\u00a0 w celu zredukowania ekspozycji i transmisji chor\u00f3b, kt\u00f3re obejmuj\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>W\u0142a\u015bciw\u0105 higien\u0119 r\u0105k<\/li>\n<li>Higien\u0119 kas\u0142ania\/kichania<\/li>\n<li>Zasady bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci<\/li>\n<li>Ograniczenie przez pracownik\u00f3w bliskiego kontaktu z ka\u017cd\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra ma objawy chorobowe ze strony uk\u0142adu oddechowego (kichanie, kaszel)<\/li>\n<li>Osoby chore wykazuj\u0105ce ww. objawy nie mog\u0105 pracowa\u0107 w zak\u0142adach spo\u017cywczych.<\/li>\n<\/ul>\n<p><u>Pracownicy bran\u017cy spo\u017cywczej musz\u0105 my\u0107 r\u0119ce:<\/u><\/p>\n<ul>\n<li>Przed rozpocz\u0119ciem pracy;<\/li>\n<li>Przed kontaktem z \u017cywno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest przeznaczona do bezpo\u015bredniego spo\u017cycia, ugotowana, upieczona, usma\u017cona;<\/li>\n<li>Po obr\u00f3bce lub kontakcie z \u017cywno\u015bci\u0105 surow\u0105, nieprzetworzon\u0105;<\/li>\n<li>Po zajmowaniu si\u0119 odpadami\/\u015bmieciami;<\/li>\n<li>Po zako\u0144czeniu procedur czyszczenia\/dezynfekcji;<\/li>\n<li>Po skorzystaniu z toalety;<\/li>\n<li>Po kaszlu, kichaniu, wydmuchaniu nosa;<\/li>\n<li>Po jedzeniu, piciu, lub paleniu;<\/li>\n<li>Po kontakcie z pieni\u0119dzmi;<\/li>\n<\/ul>\n<p><u>Przedsi\u0119biorcy bran\u017cy spo\u017cywczej:<\/u><\/p>\n<p>maj\u0105c na uwadze obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy w zakresie bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci wskazane jest aby \u00a0zar\u00f3wno producenci \u017cywno\u015bci jak r\u00f3wnie\u017c sklepy, hurtownie:<\/p>\n<ul>\n<li>Przypomina\u0142y pracownikom zasady higieny osobistej, mycia r\u0105k, obowi\u0105zku informowania o z\u0142ym stanie zdrowia, nie tylko osobom maj\u0105cym bezpo\u015bredni kontakt z zak\u0142adem i \u017cywno\u015bci\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c pracownikom biurowym, kierowcom, dostawcom, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym rolnikom, serwisantom etc.<\/li>\n<li>Wzmog\u0142y nadz\u00f3r nad przestrzeganiem zasad higieny przez pracownik\u00f3w, i \u015bci\u015ble je egzekwowali<\/li>\n<li>Przeanalizowa\u0142y wewn\u0119trzne procedury czyszczenia i dezynfekcji powierzchni roboczych, pod\u0142\u00f3g, maszyn, r\u00f3wnie\u017c w sklepach, tam gdzie klienci s\u0105 potencjalnym \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszczenia (koszyki sklepowe, kasy, ta\u015bmy przy kasach, por\u0119cze, uchwyty) i je\u015bli to wymagane \u2013 zwi\u0119kszy\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wykonywanych zabieg\u00f3w<\/li>\n<li>Dokona\u0142y weryfikacji dobrych praktyk higienicznych oraz procedur HACCP, aby wyeliminowa\u0107 ewentualne luki lub mo\u017cliwe \u015bcie\u017cki zanieczyszcze\u0144;<\/li>\n<li>Stara\u0142y si\u0119 ogranicza\u0107 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci ekspozycj\u0119 w sklepach \u017cywno\u015bci nieopakowanej, przeznaczonej do bezpo\u015bredniego spo\u017cycia szczeg\u00f3lnie pieczywa, ciast, a tam gdzie \u017cywno\u015b\u0107 nieopakowana jest pakowana przez konsumenta- zwraca\u0107 uwag\u0119 na w\u0142a\u015bciw\u0105 higien\u0119 (nie kas\u0142anie\/kichanie w stron\u0119 innych os\u00f3b i w stron\u0119 towaru, zwracanie uwagi przez obs\u0142ug\u0119, wywieszenie tabliczek ostrzegaj\u0105cych)<\/li>\n<li>Ograniczy\u0142y podr\u00f3\u017ce s\u0142u\u017cbowe do minimum, jak r\u00f3wnie\u017c przestrzega\u0142y zasad dost\u0119pu do zak\u0142adu produkcji przez osoby zewn\u0119trzne;<\/li>\n<li>W celu zapobiegni\u0119cia niedoborom kadrowym- u\u015bwiadomi\u0142y pracownik\u00f3w, \u017ce zar\u00f3wno oni jak i ich rodziny powinny przestrzega\u0107 zasad higieny, stosowa\u0107 ograniczenia zalecane aktualnie przez w\u0142adze. Kolejnym dzia\u0142aniem, jest egzekwowanie podzia\u0142u na strefy, szczeg\u00f3lna dba\u0142o\u015b\u0107 o higien\u0119 miejsc wsp\u00f3lnych takich jak szatnie, przebieralnie, \u0142azienki, sto\u0142\u00f3wki.<\/li>\n<li>Wzmo\u017cy\u0142y procedury mycia i czyszczenia toalet.<\/li>\n<li>Opracowa\u0142y wewn\u0119trzny plan zarz\u0105dzania kryzysowego.<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong>Jakie dzia\u0142ania powinien podj\u0105\u0107 \u015bwiadomy \u00a0klient-konsument?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><u>W sklepie:<\/u><\/p>\n<p>Osoby, kt\u00f3re przebywaj\u0105 w sklepach, supermarketach, centrach handlowych powinny zawsze pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce s\u0105 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialni za zdrowie swoje i innych os\u00f3b. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci nale\u017cy unika\u0107 przebywania w miejscach zat\u0142oczonych, utrzymywa\u0107 odst\u0119py w kolejkach.<\/p>\n<p>Dlatego nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o higienie r\u0105k oraz higienie kichania i kas\u0142ania, w szczeg\u00f3lno\u015bci przy pakowaniu \u017cywno\u015bci luzem, nieopakowanej tj. pieczywo, produkty cukiernicze, orzechy.<\/p>\n<p>R\u0119ce w sklepie maj\u0105 kontakt z powierzchniami roboczymi, pieni\u0119dzmi. Do pakowania nale\u017cy u\u017cywa\u0107 dost\u0119pnych r\u0119kawic foliowych oraz torebek. Niehigienicznym zachowaniem jest przebieranie i dotykanie\u00a0 produkt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 przeznaczone do spo\u017cycia bez mycia i obr\u00f3bki termicznej (np. pieczywo, bu\u0142ki, wyroby cukiernicze).<\/p>\n<p>Nale\u017cy zwraca\u0107 te\u017c uwag\u0119 na w\u0142a\u015bciw\u0105 higien\u0119\u00a0 uk\u0142adu oddechowego- nie kas\u0142anie\/kichanie w stron\u0119 innych os\u00f3b jak i towaru.<\/p>\n<p>W uzupe\u0142nieniu informacji dla sklep\u00f3w, w dokumencie przygotowanym przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105\u00a0<a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/food\/sites\/food\/files\/safety\/docs\/biosafety_crisis_covid19_qandas_pl.pdf\">https:\/\/ec.europa.eu\/food\/sites\/food\/files\/safety\/docs\/biosafety_crisis_covid19_qandas_pl.pdf<\/a><u>\u00a0\u00a0znajduje si\u0119\u00a0<\/u>pytanie 3.2. i odpowied\u017a\u00a0 strona 7:\u00a0 Jako sprzedawca detaliczny, jak mog\u0119 chroni\u0107 siebie i moich\u00a0 klient\u00f3w przed zaka\u017ceniem przez inne osoby w moim sklepie?<\/p>\n<p><u>W domu:<\/u><\/p>\n<p>Nale\u017cy zachowywa\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 higien\u0119 mycia i przygotowania \u017cywno\u015bci. Jest to priorytet nie tylko w przypadku koronawirusa, ale przede wszystkim typowych zanieczyszcze\u0144 mikrobiologicznych prowadz\u0105cych do zatru\u0107 pokarmowych. Nale\u017cy my\u0107 r\u0119ce, narz\u0119dzia kuchenne, blaty robocze, deski. Zawsze pami\u0119ta\u0107 o separacji produkt\u00f3w surowych i produkt\u00f3w ju\u017c przygotowanych do spo\u017cycia, \u00a0w celu unikni\u0119cia zanieczyszcze\u0144 krzy\u017cowych w kuchniach.<\/p>\n<p>WHO zaleca przestrzeganie zasad 5 Krok\u00f3w Do Bezpiecznej \u017bywno\u015bci<\/p>\n<p>W uzupe\u0142nieniu informacji dla konsument\u00f3w, w dokumencie przygotowanym przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 https:\/\/ec.europa.eu\/food\/sites\/food\/files\/safety\/docs\/biosafety_crisis_covid19_qandas_pl.pdf<a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/pytania-i-odpowiedzi-w-zakresie-bezpieczenstwa-zywnosci-i-covid-19\/znajduje%20si%C4%99%20m.in\">\u00a0znajduje si\u0119 m.in<\/a><u>.\u00a0<\/u>pytanie i odpowied\u017a:<strong>\u00a0Czy\u00a0 mog\u0119 co\u015b zrobi\u0107 w domu, aby zminimalizowa\u0107 wszelkie ryzyko przeniesienia z \u017cywno\u015bci wirusa wywo\u0142uj\u0105cego COVID-19?<\/strong><\/p>\n<p>\u201eTak. Po pierwsze, dok\u0142adne mycie r\u0105k myd\u0142em i ciep\u0142\u0105 wod\u0105 przed zakupami i po nich jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, gdy\u017c dzi\u0119ki temu mo\u017cna ochroni\u0107 siebie i innych. R\u00f3wnie\u00a0 wa\u017cne\u00a0 jest\u00a0 \u015bcis\u0142e\u00a0 przestrzeganie w kuchni\u00a0 zasad\u00a0 higieny,\u00a0 kt\u00f3re zazwyczaj pozwalaj\u0105 unikn\u0105\u0107 zatrucia pokarmowego. Nale\u017cy odpowiednio przechowywa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 (unika\u0107 wszelkich kontakt\u00f3w mi\u0119dzy\u00a0 \u017cywno\u015bci\u0105\u00a0 spo\u017cywan\u0105\u00a0 na\u00a0 surowo a \u017cywno\u015bci\u0105\u00a0 ugotowan\u0105), wyrzuca\u0107 opakowania zewn\u0119trzne przed umieszczeniem produktu na p\u00f3\u0142ce (na przyk\u0142ad zewn\u0119trzne opakowania tekturowe, je\u015bli produkty s\u0105 w \u015brodku zafoliowane), ale zachowywa\u0107 istotne informacje np. dat\u0119 przydatno\u015bci do spo\u017cycia. Nale\u017cy systematycznie my\u0107 owoce i warzywa czyst\u0105 wod\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli nie s\u0105 one przeznaczone do ugotowania (wirus wywo\u0142uj\u0105cy COVID-19\u00a0 nie przetrwa obr\u00f3bki termicznej).Nale\u017cy unika\u0107 zanieczyszczenia \u017cywno\u015bci przez przybory kuchenne (no\u017ce, deski itp.) poprzez dok\u0142adne mycie detergentami przed ponownym u\u017cyciem do innych produkt\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\n<p>Nale\u017cy przestrzega\u0107 instrukcji przyrz\u0105dzania\u00a0 (czas, temperatura)\u00a0 w przypadku \u017cywno\u015bci przeznaczonej do spo\u017cycia po ugotowaniu. Przed rozpocz\u0119ciem przygotowywania lub gotowania \u017cywno\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c po jej przygotowaniu nale\u017cy umy\u0107 r\u0119ce ciep\u0142\u0105 wod\u0105 i myd\u0142em. Lod\u00f3wki i blaty kuchenne powinny by\u0107 czyszczone regularnie, cho\u0107 cz\u0119\u015bciej ni\u017c zwykle. \u015arodki ostro\u017cno\u015bci w odniesieniu\u00a0 do\u00a0 COVID-19 nie powinny wp\u0142ywa\u0107 na przestrzeganie klasycznych zasad maj\u0105cych\u00a0 na celu unikni\u0119cie zatru\u0107 pokarmowych\u00a0 podczas\u00a0 gotowania w domu. Zasady te nadal obowi\u0105zuj\u0105 i chroni\u0105 przed chorobami przenoszonymi przez \u017cywno\u015b\u0107, co jest tym istotniejsze, \u017ce ka\u017cde takie zachorowanie mog\u0142oby dodatkowo\u00a0 obci\u0105\u017cy\u0107 system ochrony zdrowia.\u201d<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong>Jak prawid\u0142owo za\u0142o\u017cy\u0107 i zdj\u0105\u0107 r\u0119kawiczki jednorazowe, maseczk\u0119, zdezynfekowa\u0107 i umy\u0107 r\u0119ce?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Wszystkie instrukcje s\u0105 dost\u0119pne pod poni\u017cszymi linkami:<\/p>\n<p>techniki mycia r\u0105k:\u00a0<a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zdrowie\/zasady-prawidlowego-mycia-rak\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zdrowie\/zasady-prawidlowego-mycia-rak\/<\/a><\/p>\n<p>techniki dezynfekcji r\u0105k\u00a0<a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/jak-skutecznie-dezynfekowac-rece\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/jak-skutecznie-dezynfekowac-rece\/<\/a><\/p>\n<p>zdejmowania i zak\u0142adania r\u0119kawiczek i maseczek<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/koronawirus-jak-prawidlowo-nalozyc-i-zdjac-rekawice\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/koronawirus-jak-prawidlowo-nalozyc-i-zdjac-rekawice\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/jak-prawidlowo-nalozyc-i-zdjac-maseczke\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/aktualnosci\/jak-prawidlowo-nalozyc-i-zdjac-maseczke\/<\/a><\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong>Czy mog\u0119 je\u015b\u0107 \u201ena ulicy\u201d?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nakaz zas\u0142aniania ust i nosa obowi\u0105zuje wszystkich, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 na ulicach, w urz\u0119dach, sklepach czy miejscach \u015bwiadczenia us\u0142ug oraz zak\u0142adach pracy. Nie zawiera on odst\u0119pstw dotycz\u0105cych spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, lod\u00f3w, gofr\u00f3w, hot dog\u00f3w etc. w miejscach obj\u0119tych nakazem noszenia maseczek. Aktualnie przepisy nie zabraniaj\u0105 prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gastronomicznej \u201ena wynos\u201d, ale maj\u0105c na uwadze, \u017ce koronawirus SARS-CoV-2 przenosi si\u0119 drog\u0105 kropelkow\u0105, jedzenie posi\u0142k\u00f3w kupionych na wynos powinno nast\u0119powa\u0107 w domu.<\/p>\n<p>Nale\u017cy \u015bledzi\u0107 przepisy dotycz\u0105ce restrykcji i ich znoszenia na stronie:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus<\/a><\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong>W odniesieniu do produkowanej \u017cywno\u015bci \u2013 jak powinien post\u0119powa\u0107 przedsi\u0119biorca, je\u015bli osoba pracuj\u0105ca w zak\u0142adzie zostanie obj\u0119ta kwarantann\u0105 albo zostanie u niej stwierdzone zaka\u017cenie koronawirusem?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Zgodnie ze stanowiskiem naukowym EFSA \u017cywno\u015b\u0107 nie jest no\u015bnikiem zaka\u017cenia zw\u0142aszcza, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w w procesach produkcyjnych jest stosowana obr\u00f3bka termiczna oraz powinny by\u0107 stosowane zasady dobrej praktyki higienicznej (GHP) i procedury oparte na zasadach systemu HACCP. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wirus po pewnym czasie ulega dezaktywacji. W sytuacji potwierdzenia COVID-19 u pracownika zak\u0142adu \u2013 w zale\u017cno\u015bci od sprawowanej przez niego funkcji i zakresu czynno\u015bci \u2013 zalecone powinno by\u0107 profilaktycznie mycie i dezynfekcja\u00a0 zak\u0142adu\/linii produkcyjnej. W skrajnej sytuacji, gdy osoba chora nie stosowa\u0142a si\u0119 do wymaganych procedur i \u015brodk\u00f3w ochrony osobistej nale\u017cy dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107 czy istnia\u0142o ryzyko ska\u017cenia \u017cywno\u015bci (nie tylko COVID-19 ale i innymi patogenami) i opakowa\u0144, a nast\u0119pnie wdro\u017cy\u0107 odpowiednie procedury, w tym procesy gruntownego mycia oraz dezynfekcji.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong>Kto informuje przedsi\u0119biorc\u0119 bran\u017cy spo\u017cywczej o zaka\u017ceniu si\u0119 pracownika koronawirusem?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Dane osoby (pracownika), u kt\u00f3rej badanie potwierdzi\u0142o, \u017ce jest zaka\u017cona koronawirusem, s\u0105 przekazywane z plac\u00f3wki medycznej\/laboratorium, kt\u00f3re wykona\u0142o test, do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej (PSSE). Nast\u0119pnie przedstawiciel Pa\u0144stwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) skontaktuje si\u0119 z zak\u0142adem, w kt\u00f3rym pracuje zaka\u017cona osoba, \u017ceby przeprowadzi\u0107 tzw. dochodzenie epidemiologiczne, czyli ustali\u0107 z kim mia\u0142a kontakt. Na podstawie dochodzenia epidemiologicznego PPIS ustali potencjalne wysokie ryzyko, \u015brednie ryzyko i niskie ryzyko kontaktu chorego i na tej podstawie b\u0119d\u0105 przekazywane dalsze zalecenia przez PSSE. Osoby maj\u0105ce bliski kontakt, tzn. przebywaj\u0105ce w tym samym pomieszczeniu, mieszkaj\u0105ce razem, maj\u0105ce cz\u0119sty bliski kontakt, s\u0105 osobami wysokiego ryzyka zaka\u017cenia si\u0119 od tej osoby. Kr\u0105g tych os\u00f3b okre\u015bli PSSE na podstawie wynik\u00f3w dochodzenia.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong>Jak bezpiecznie post\u0119powa\u0107 z posi\u0142kami dostarczanymi z restauracji lub zakupionymi \u201ena wynos\u201d?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Najlepszym rozwi\u0105zaniem jest jedzenie posi\u0142ku zaraz po dostarczeniu. Nie zaleca si\u0119 ich przechowywania. Je\u015bli decydujemy si\u0119 na przechowanie da\u0144 gotowych (zupy, pizza, dania mi\u0119sne, ziemniaki etc.) \u2013 pami\u0119tajmy o w\u0142a\u015bciwych warunkach ch\u0142odniczych (lod\u00f3wka- poni\u017cej 5C). Nie nale\u017cy przechowywa\u0107 dania d\u0142u\u017cej ni\u017c 24h. Nigdy nie przechowujmy resztek posi\u0142k\u00f3w, kt\u00f3re jedli\u015bmy. Je\u015bli chcemy przechowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 dania, to na\u0142\u00f3\u017cmy na talerz ilo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 zamierzamy spo\u017cy\u0107, a reszt\u0119 od razu umie\u015b\u0107my w czystym zamykanym pojemniku i w\u0142\u00f3\u017cmy do lod\u00f3wki.<\/p>\n<p>Przechowywane posi\u0142ki takie jak np. zupy nale\u017cy doprowadzi\u0107 do wrzenia tak, aby zyska\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce osi\u0105gn\u0119\u0142a ona temperatur\u0119 70\u00b0C. Inne dania nale\u017cy odgrzewa\u0107 do temperatury\u00a0 powy\u017cej 70\u00b0 C.<\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li><strong>Dostawa i transport \u017cywno\u015bci \u2013 na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Przedsi\u0119biorca (sklep, restauracja, bistro etc) powinien pami\u0119ta\u0107 o podstawowych wymaganiach, kt\u00f3re poni\u017cej przypominamy:<\/p>\n<p>Pojemniki transportowe musz\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>by\u0107 czyste, w dobrym stanie, nie uszkodzone, \u0142atwe do mycia czyszczenia i dezynfekcji,<\/li>\n<li>zabezpiecza\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 przed zanieczyszczeniem,<\/li>\n<li>nie by\u0107 u\u017cywane do transportu produkt\u00f3w innych ni\u017c \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszczenia,<\/li>\n<li>zapewni\u0107 odseparowanie \u017cywno\u015bci surowej wymagaj\u0105cej obr\u00f3bki termicznej od \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie jej poddana przed spo\u017cyciem.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015arodki transportu musz\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>by\u0107 czyste, w dobrym stanie,<\/li>\n<li>zapewni\u0107 bezpieczne odseparowanie \u017cywno\u015bci od innych produkt\u00f3w, zapobiega\u0107 zanieczyszczaniu,<\/li>\n<li>nie by\u0107 u\u017cywane do transportu produkt\u00f3w innych ni\u017c \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszczenia,<\/li>\n<li>zapewni\u0107 odseparowanie \u017cywno\u015bci surowej wymagaj\u0105cej obr\u00f3bki termicznej od \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie jej poddana przed spo\u017cyciem,<\/li>\n<li>by\u0107 poddane ca\u0142kowitemu i dok\u0142adnemu procesowi mycia, je\u015bli by\u0142y u\u017cywane do transportu innych produkt\u00f3w nios\u0105cych ryzyko zanieczyszczenia \u017cywno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kontrola temperatury<\/p>\n<ul>\n<li>\u017cywno\u015b\u0107 musi by\u0107 przechowywana we w\u0142a\u015bciwej temperaturze, aby zapobiec namna\u017caniu si\u0119 drobnoustroj\u00f3w,<\/li>\n<li>\u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra wymaga warunk\u00f3w ch\u0142odniczych musi by\u0107 przechowywana w temperaturze poni\u017cej 5\u00b0C,<\/li>\n<li>\u017cywno\u015b\u0107 gor\u0105ca powinna by\u0107 przechowywana powy\u017cej temp. 60\u00b0C,<\/li>\n<li>\u017cywno\u015b\u0107 mro\u017cona powinna by\u0107 przechowywana w temp. -18\u00b0C,<\/li>\n<li>nale\u017cy si\u0119 upewni\u0107, \u017ce pojemniki\/\u015brodki transportu u\u017cywane do dostarczania \u017cywno\u015bci mog\u0105 utrzyma\u0107 temperatur\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla danych produkt\u00f3w. Mog\u0105 to zapewni\u0107 samochody-z ch\u0142odni\u0105, lod\u00f3wki, pojemniki z izolacja termiczn\u0105, wk\u0142adami termicznymi.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Personel prowadz\u0105cy dostawy<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>Osoby chore i wykazuj\u0105ce objawy chorobowe nie mog\u0105 pracowa\u0107 w zak\u0142adach spo\u017cywczych<\/u><\/strong>, dotyczy to r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b dostarczaj\u0105cych \u017cywno\u015b\u0107. Wynika to zar\u00f3wno z og\u00f3lnych wymaga\u0144 higienicznych przy produkcji \u017cywno\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c z aktualnego zagro\u017cenia Covid-19. Dlatego te\u017c konieczne jest unikanie bliskiego kontaktu z ka\u017cd\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra ma objawy chorobowe ze strony uk\u0142adu oddechowego (kichanie, kaszel). Nale\u017cy stosowa\u0107 si\u0119 do \u201edekalogu\u201d GIS:\u00a0<a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/bez-kategorii\/dekalog-bezpiecznego-zachowania-podczas-epidemii-koronawirusa\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/bez-kategorii\/dekalog-bezpiecznego-zachowania-podczas-epidemii-koronawirusa\/<\/a><\/p>\n<ul>\n<li>nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o konieczno\u015bci utrzymania odleg\u0142o\u015bci (min 2m) oraz zas\u0142aniania ust i nosa.<\/li>\n<li>stosowa\u0107 odpowiednie czyste ubranie (je\u015bli to w\u0142a\u015bciwe \u2013 ubranie ochronne),<\/li>\n<li>utrzyma\u0107 wysoki poziom osobistej higieny i czysto\u015bci,<\/li>\n<li>my\u0107\/dezynfekowa\u0107 r\u0119ce przed i po ka\u017cdej dostawie i transakcji,<\/li>\n<li>w przypadku stosowania r\u0119kawiczek powinny by\u0107 one zmieniane cz\u0119sto, szczeg\u00f3lnie po wszelkich czynno\u015bciach nie zwi\u0105zanych z \u017cywno\u015bci\u0105. Stosowanie r\u0119kawiczek mo\u017ce by\u0107 dobrym \u015brodowiskiem dla rozwoju drobnoustroj\u00f3w na powierzchni r\u0105k, wi\u0119c po zdj\u0119ciu r\u0119kawiczek r\u0119ce musz\u0105 by\u0107 zawsze umyte. Nale\u017cy unika\u0107 dotykania twarzy i oczu w trakcie noszenia r\u0119kawiczek. U\u017cywanie r\u0119kawiczek nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 mycia r\u0105k,<\/li>\n<li>zaleca si\u0119 p\u0142atno\u015bci bezgot\u00f3wkowe, dostaw\u0119 bezkontaktow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Zgodnie z przepisami (par 9 ust. 9 pkt 3 lit a rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w w sprawie ustanowienia okre\u015blonych ogranicze\u0144, nakaz\u00f3w i zakaz\u00f3w w zwi\u0105zku z wyst\u0105pieniem stanu epidemii) zak\u0142ady pracy s\u0105 obowi\u0105zane zapewni\u0107 osobom zatrudnionym niezale\u017cnie od podstawy zatrudnienia r\u0119kawiczki jednorazowe lub \u015brodki do dezynfekcji r\u0105k.<\/em><\/p>\n<p>Przedsi\u0119biorco pami\u0119taj, \u017ce o ka\u017cdej zmianie profilu dzia\u0142alno\u015bci musisz poinformowa\u0107 terenowo w\u0142a\u015bciw\u0105 stacj\u0119 sanitarno-higieniczn\u0105 .<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li><strong>Jestem rolnikiem, jakie dzia\u0142ania mog\u0119 podj\u0105\u0107 aby zminimalizowa\u0107 ryzyko zaka\u017cenia Covid-19?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>GIS przygotowa\u0142 oddzielny dokument w tej sprawie pt. \u201eZagro\u017cenie COVID-19 \u2013 informacja dla rolnik\u00f3w, plantator\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 pod linkiem:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/zywnosc-zywnosc-i-woda\/zagrozenie-covid-19-informacja-dla-rolnikow-plantatorow\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/zywnosc-zywnosc-i-woda\/zagrozenie-covid-19-informacja-dla-rolnikow-plantatorow\/<\/a><\/p>\n<p><strong>Wa\u017cne informacje dotycz\u0105ce tego obszaru mo\u017cna znale\u017a\u0107 na poni\u017cszych stronach:<\/strong><\/p>\n<p>5 krok\u00f3w do bezpiecznej \u017cywno\u015bci- dla ka\u017cdego:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/5-krok%C3%B3w-do-bezpieczniejszej-%C5%BCywno%C5%9Bci.pdf\">https:\/\/gis.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/5-krok%C3%B3w-do-bezpieczniejszej-%C5%BCywno%C5%9Bci.pdf<\/a><\/p>\n<p>Zalecenia na stronie GOV:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus\/zalecenia-dla-przedsiebiorcow-w-zwiazku-z-rozprzestrzenianiem-sie-koronawirusa\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus\/zalecenia-dla-przedsiebiorcow-w-zwiazku-z-rozprzestrzenianiem-sie-koronawirusa<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus\/zalecenia-dla-obiektow-handlowych-w-zwiazku-z-rozprzestrzenianiem-sie-koronawirusa\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/koronawirus\/zalecenia-dla-obiektow-handlowych-w-zwiazku-z-rozprzestrzenianiem-sie-koronawirusa<\/a><\/p>\n<p>Q&amp;A przygotowane przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105, WHO, EFSA dot. \u017cywno\u015bci i covid-19:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/pytania-i-odpowiedzi-w-zakresie-bezpieczenstwa-zywnosci-i-covid-19\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/pytania-i-odpowiedzi-w-zakresie-bezpieczenstwa-zywnosci-i-covid-19\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/wytyczne-who-dla-przedsiebiorcow-spozywczych-w-zakresie-covid-19\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/wytyczne-who-dla-przedsiebiorcow-spozywczych-w-zakresie-covid-19\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.who.int\/docs\/default-source\/coronaviruse\/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf\">https:\/\/www.who.int\/docs\/default-source\/coronaviruse\/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route\">https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route<\/a><\/p>\n<p>Informacje G\u0142\u00f3wnego Inspektoratu Weterynarii:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.wetgiw.gov.pl\/inspekcja-weterynaryjna\/koronawirus\">https:\/\/www.wetgiw.gov.pl\/inspekcja-weterynaryjna\/koronawirus<\/a><\/p>\n<p>Inne kraje:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.fsai.ie\/faq\/coronavirus.html\">https:\/\/www.fsai.ie\/faq\/coronavirus.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.bfr.bund.de\/en\/can_the_new_type_of_coronavirus_be_transmitted_via_food_and_toys_-244090.html\">https:\/\/www.bfr.bund.de\/en\/can_the_new_type_of_coronavirus_be_transmitted_via_food_and_toys_-244090.html<\/a><\/p>\n<p>Wytyczne organizacji przedsi\u0119biorc\u00f3w:<\/p>\n<p>Producenci:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.pfpz.pl\/nowosci\/?id_news=7198&amp;lang_id=1\">https:\/\/www.pfpz.pl\/nowosci\/?id_news=7198&amp;lang_id=1<\/a><\/p>\n<p>Dostawy:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zphoreca.pl\/cpt_prasowe\/zbior-dobrych-praktyk-dla-bezpiecznego-dowozu-posilkow\/\">http:\/\/www.zphoreca.pl\/cpt_prasowe\/zbior-dobrych-praktyk-dla-bezpiecznego-dowozu-posilkow\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zphoreca.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Kodeks-dobrych-praktyk-delivery.pdf\">http:\/\/www.zphoreca.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Kodeks-dobrych-praktyk-delivery.pdf<\/a><\/p>\n<p>Targowiska, bazary\u00a0 i rolnicy:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/zywnosc-zywnosc-i-woda\/zagrozenie-covid-19-informacja-dla-rolnikow-plantatorow\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/zywnosc-zywnosc-i-woda\/zagrozenie-covid-19-informacja-dla-rolnikow-plantatorow\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/targowiska-bazary-na-ktorych-sprzedawana-jest-zywnosc-zalecane-dzialania-zapobiegajace-zagrozeniu-epidemiologicznemu-covid-19-koronawirus\/\">https:\/\/gis.gov.pl\/zywnosc-i-woda\/targowiska-bazary-na-ktorych-sprzedawana-jest-zywnosc-zalecane-dzialania-zapobiegajace-zagrozeniu-epidemiologicznemu-covid-19-koronawirus\/<\/a><\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: www.gis.gov.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy wirus mo\u017ce przenosi\u0107 si\u0119 za pomoc\u0105 \u017cywno\u015bci? Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) opublikowa\u0142 w dniu 9.03.2020 stanowisko, i\u017c zgodnie z aktualn\u0105 wiedz\u0105 nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em lub po\u015brednim ogniwem transmisji wirusa SARS COV-2. Informacja EFSA:\u00a0https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route EFSA podkre\u015bla, \u017ce na podstawie do\u015bwiadcze\u0144 z wirusami SARS i MERS mo\u017cna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[247,5],"tags":[],"class_list":["post-6841","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-koronawirus","category-wsse"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6841"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6842,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6841\/revisions\/6842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}