{"id":77,"date":"2013-06-27T13:23:28","date_gmt":"2013-06-27T11:23:28","guid":{"rendered":"http:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/szkodliwe-dzialanie-procesow-spawania-na-organizm-czlowieka-i-jego-srodowisko\/"},"modified":"2013-06-27T13:23:28","modified_gmt":"2013-06-27T11:23:28","slug":"szkodliwe-dzialanie-procesow-spawania-na-organizm-czlowieka-i-jego-srodowisko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/szkodliwe-dzialanie-procesow-spawania-na-organizm-czlowieka-i-jego-srodowisko\/","title":{"rendered":"Szkodliwe dzia\u0142anie proces\u00f3w spawania na organizm cz\u0142owieka i jego \u015brodowisko"},"content":{"rendered":"
\n

\t\tRozwojowi techniki spawalniczej towarzyszy d\u0105\u017cenie do poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia cz\u0142owieka przy pracach spawalniczych. Wyniki bada\u0144 wp\u0142ywu poszczególnych metod \u0142\u0105czenia materia\u0142ów na organizm cz\u0142owieka prowadzone w naukowych o\u015brodkach medycznych znalaz\u0142y odzwierciedlenia w wielu przepisach obligatoryjnych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy na stanowiskach spawalniczych.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\t\tOchrona zdrowia pracowników przy procesach spawania jest obecnie bezwzgl\u0119dn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 dla ka\u017cdego pracodawcy. Procesy spawania zwi\u0105zane s\u0105 z wyst\u0119powaniem wielu czynników stanowi\u0105cych potencjalne zagro\u017cenie dla zdrowia spawaczy i zagra\u017caj\u0105cych otoczeniu. Do najbardziej szkodliwych i uci\u0105\u017cliwych czynników nale\u017cy zaliczy\u0107 wydzielaj\u0105ce si\u0119 w procesie py\u0142y i substancje chemiczne (gazy).<\/p>\n

\t\tRozwojowi techniki spawalniczej towarzyszy d\u0105\u017cenie do poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia cz\u0142owieka przy pracach spawalniczych. Wyniki bada\u0144 wp\u0142ywu poszczególnych metod \u0142\u0105czenia materia\u0142ów na organizm cz\u0142owieka prowadzone w naukowych o\u015brodkach medycznych znalaz\u0142y odzwierciedlenia w wielu przepisach obligatoryjnych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy na stanowiskach spawalniczych.<\/div>\n
\t\tOchrona zdrowia pracowników przy procesach spawania jest obecnie bezwzgl\u0119dn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 dla ka\u017cdego pracodawcy. Procesy spawania zwi\u0105zane s\u0105 z wyst\u0119powaniem wielu czynników stanowi\u0105cych potencjalne zagro\u017cenie dla zdrowia spawaczy i zagra\u017caj\u0105cych otoczeniu. Do najbardziej szkodliwych i uci\u0105\u017cliwych czynników nale\u017cy zaliczy\u0107 wydzielaj\u0105ce si\u0119 w procesie py\u0142y i substancje chemiczne (gazy).<\/div>\n

\t\tZawód spawacza zajmuje wi\u0119c jedno z czo\u0142owych miejsc pod wzgl\u0119dem szkodliwo\u015bci i uci\u0105\u017cliwo\u015bci. Wymienione zagro\u017cenia natury chemicznej i trudne warunki pracy sprzyjaj\u0105 powstawaniu szeregu schorze\u0144 i chorób zawodowych.<\/p>\n

\t\tCharakterystyka zanieczyszcze\u0144 py\u0142owych i gazowych wydzielaj\u0105cych si\u0119 przy procesach spawania metali.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\tPowstaj\u0105cy w procesach spawalniczych dym spawalniczy (aerozol) jest mieszanin\u0105 drobno dyspersyjnych cz\u0105stek sta\u0142ych (py\u0142u spawalniczego) oraz substancji chemicznych (gazów). Py\u0142 spawalniczy powstaj\u0105cy w wyniku dzia\u0142ania plazmy \u0142uku na materia\u0142 podstawowy i dodatkowy, sk\u0142ada si\u0119 z tlenków, krzemianów, fluorokrzemianów, fluorków oraz w\u0119glanów metali i niemetali. W \u0142uku zachodzi proces topienia materia\u0142ów, ich cz\u0119\u015bciowego odparowania i utleniania par metalu.<\/div>\n
\t <\/div>\n
\tPrzy spawaniu drutami litymi stali w\u0119glowych i niskostopowych podstawowymi sk\u0142adnikami py\u0142u jest \u017celazo, mangan i krzemionka, natomiast przy spawaniu stali wysokostopowych wydzielane py\u0142y zawieraj\u0105 równie\u017c zwi\u0105zki chromu, niklu, molibdenu i niobu.<\/div>\n
\tPrzy spawaniu stali elektrodami otulonymi i drutami proszkowymi dodatkowo wydzielane s\u0105 zwi\u0105zki sodu, potasu, wapnia i magnezu.<\/div>\n
\t\u0179ród\u0142em tych pierwiastków jest otulina elektrod, w sk\u0142ad której wchodz\u0105 ró\u017cne surowce mineralne ( np. krzemiany, w\u0119glany, fluorki proste i z\u0142o\u017cone, tlenki metali, szk\u0142o sodowe lub potasowe) oraz sk\u0142adniki organiczne. Przy spawaniu i napawaniu drutami proszkowymi reakcje chemiczne zachodz\u0105ce w procesie s\u0105 takie same jak przy spawaniu elektrodami otulonymi.<\/div>\n
\tSk\u0142ad chemiczny i st\u0119\u017cenie gazów wydzielaj\u0105cych si\u0119 przy procesach spawania zale\u017cy od metody spawania. G\u0142ównymi \u017aród\u0142ami emisji gazów przy spawaniu s\u0105 proces rozk\u0142adu otuliny elektrod, topników i past lutowniczych, reakcje termiczne zachodz\u0105ce w atmosferze otaczaj\u0105cej \u0142uk, reakcje fotochemiczne ( emisja promieniowania UV) oraz gaz ochronny stosowany do os\u0142ony \u0142uku.<\/div>\n
\tZanieczyszczenia gazowe tworzone s\u0105 g\u0142ównie przez tlenki azotu (NOx), tlenek w\u0119gla (CO), ozon (O3), fluorowodór (HF) i chlor (Cl2). Tlenki azotu w procesach spawania metali powstaj\u0105 w wyniku dzia\u0142ania wysokiej temperatury \u0142uku na tlen i azot zawarty w powietrzu atmosferycznym. Najtrwalszymi zwi\u0105zkami s\u0105 tlenek i ditlenek azotu. Inne tlenki azotu np. N2O3, N2O4, N2O5 s\u0105 mniej trwa\u0142e i ulegaj\u0105 utlenieniu do NO2. W toksycznym dzia\u0142aniu mieszaniny NOx wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywa NO2.<\/div>\n
\tG\u0142ównym \u017aród\u0142em tlenku w\u0119gla przy procesach spawalniczych jest spawanie w os\u0142onie gazowej, której sk\u0142adnikiem jest dwutlenek w\u0119gla. W wyniku dysocjacji termicznej CO2 do \u015brodowiska pracy wydzielany jest tlenek w\u0119gla. Powstaje on równie\u017c przy spawaniu elektrodami otulonymi w wyniku rozpadu termicznego w\u0119glanów wchodz\u0105cych w sk\u0142ad otuliny.<\/div>\n
\tWskutek reakcji fotochemicznych tworzy si\u0119 przy procesach spawalniczych gaz toksyczny, jakim jest ozon. Najwi\u0119cej ozonu powstaje w warstwie powietrza otaczaj\u0105cej \u0142uk, grubo\u015b\u0107 warstwy wynosi od kilku milimetrów do 10 cm.
\t <\/div>\n
\tWp\u0142yw py\u0142u spawalniczego i gazów wydzielaj\u0105cych si\u0119 przy procesach spawalniczych na organizm cz\u0142owieka
\t <\/div>\n
\tEfektem d\u0142ugotrwa\u0142ego nara\u017cenia spawaczy na zanieczyszczenia py\u0142owe i gazowe dymów spawalniczych s\u0105 ró\u017cnego rodzaju schorzenia uk\u0142adu oddechowego. Py\u0142y do organizmu przedostaj\u0105 si\u0119 g\u0142ównie przez drogi oddechowe. T\u0105 drog\u0105 do ustroju mog\u0105 dosta\u0107 si\u0119 tylko cz\u0105steczki bardzo ma\u0142e, które stanowi\u0105 najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla cz\u0142owieka. Drobne cz\u0105steczki py\u0142u, posiadaj\u0105c du\u017c\u0105 powierzchni\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105, mog\u0105 absorbowa\u0107 na niej znaczne ilo\u015bci substancji chemicznych gazowych, które po wprowadzeniu do organizmu, uwolnieniu i wch\u0142oni\u0119ciu mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 dodatkowe dzia\u0142anie toksyczne.<\/div>\n
\tWspóln\u0105 cech\u0105 wszystkich py\u0142ów przemys\u0142owych jest dzia\u0142anie dra\u017cni\u0105ce na b\u0142ony \u015bluzowe spojówek i górnych dróg oddechowych. D\u0142ugotrwa\u0142e dzia\u0142anie dra\u017cni\u0105ce powoduje trwa\u0142e zmiany w b\u0142onach \u015bluzowych górnych dróg oddechowych.<\/div>\n
\tPodsumowanie Dymy spawalnicze z uwagi na ich ilo\u015b\u0107 i sk\u0142ad chemiczny stanowi\u0105 du\u017ce zagro\u017cenie dla zdrowia pracowników oraz wp\u0142ywaj\u0105 niekorzystnie na stan \u015brodowiska pracy i \u015brodowiska naturalnego.<\/div>\n
\t <\/div>\n
\tNa podstawie prac badawczych prowadzonych w Instytucie Spawalnictwa opracowano nast\u0119puj\u0105ce zalecenia do profilaktyki zagro\u017ce\u0144 zdrowia pracowników przy procesach spawania metali:<\/div>\n
    \n
  • \t\tprojektuj\u0105c technologi\u0119 spawania nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 wp\u0142yw poszczególnych parametrów i warunków prowadzenia procesu na emisj\u0119 substancji chemicznych i py\u0142u do \u015brodowiska pracy,<\/li>\n
  • \t\tdobieraj\u0105c materia\u0142y spawalnicze nale\u017cy zapozna\u0107 si\u0119 z wielko\u015bci\u0105 emisji py\u0142u i gazów oraz ze sk\u0142adem chemicznym py\u0142u, które charakteryzuj\u0105 dane materia\u0142y spawalnicze,<\/li>\n
  • \t\tprojektowanie technologii spawalniczych oraz stosowanie spawania w przemy\u015ble powinno \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z optymalizacj\u0105 technologiczn\u0105 procesu w aspekcie ograniczania emisji zanieczyszcze\u0144,<\/li>\n
  • \t\twszystkie prace spawalnicze nale\u017cy prowadzi\u0107 z wykorzystaniem skutecznych systemów wentylacji miejscowej i wentylacji ogólnej. Wentylacj\u0119 miejscow\u0105 nale\u017cy dobiera\u0107 uwzgl\u0119dniaj\u0105c warunki prowadzenia procesu spawania i procesów pokrewnych,<\/li>\n
  • \t\tw pomieszczeniach o zwi\u0119kszonym zagro\u017ceniu du\u017cymi st\u0119\u017ceniami zanieczyszcze\u0144 ( takich jak: przestrzenie ograniczone, zamkni\u0119te) nale\u017cy szczególnie dba\u0107 o zastosowanie skutecznej wentylacji.<\/li>\n
  • \t\tsystematycznie informowa\u0107 pracowników o zagro\u017ceniach zdrowia zwi\u0105zanych z procesami spawalniczymi, o \u015brodkach i sposobach ochrony, o wynikach bada\u0144 na stanowiskach pracy oraz o wynikach bada\u0144 naukowych zwi\u0105zanych z ochron\u0105 zdrowia w spawalnictwie,<\/li>\n
  • \t\tobj\u0105\u0107 szczególn\u0105 profilaktyczn\u0105 opiek\u0105 zdrowotn\u0105 pracowników pracuj\u0105cych z materia\u0142ami i metodami spawalniczymi szczególnie niebezpiecznymi oraz pracuj\u0105cymi w trudnych warunkach np.:<\/li>\n
  • \t\tspawanie stali niskostopowej w przestrzeniach zamkni\u0119tych,<\/li>\n
  • \t\tspawanie stali wysokostopowych, spawanie aluminium,<\/li>\n
  • \t\tspawanie drutami proszkowymi samoos\u0142onowymi,<\/li>\n
  • \t\tspawanie materia\u0142ów zawieraj\u0105cych substancje rakotwórcze.<\/li>\n<\/ul>\n
    \tOpracowa\u0142a Krystyna Kowalska<\/div>\n
    \t(starszy technik chemik w LHP )<\/div>\n
    \t <\/div>\n
    \tBibliografia:<\/div>\n
      \n
    1. \t\tPoradnik in\u017cyniera tom I – Spawalnictwo. Zagadnienia ogólnospawalnicze, materia\u0142y i urz\u0105dzenia spawalnicze. WNT – Warszawa 1983.<\/li>\n
    2. \t\tPoradnik in\u017cyniera tom II – Spawalnictwo. Technologia spajania i ci\u0119cia metali, dokumentacja i kontrola prac spawalniczych, przepisy i normy. WNT – Warszawa 1983.<\/li>\n
    3. \t\tBHP w s\u0142u\u017cbie zdrowia cz\u0119\u015b\u0107 II – opracowanie zbiorowe, wyda\u0142 Mi\u0119dzyzwi\u0105zkowy Dom Kultury S\u0142u\u017cby Zdrowia we Wroc\u0142awiu, 1990 r.<\/li>\n
    4. \t\tMateria\u0142y ze szkolenia z zakresu filtrowentylacji i spawalnictwa. Katowice 30.11.-01.12.1999r.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
      \n

      \t\tRozwojowi techniki spawalniczej towarzyszy d\u0105\u017cenie do poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia cz\u0142owieka przy pracach spawalniczych. Wyniki bada\u0144 wp\u0142ywu poszczególnych metod \u0142\u0105czenia materia\u0142ów na organizm cz\u0142owieka prowadzone w naukowych o\u015brodkach medycznych znalaz\u0142y odzwierciedlenia w wielu przepisach obligatoryjnych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy na stanowiskach spawalniczych.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-77","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-srodowisko-pracy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wsse.krakow.pl\/page\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}