Aktualności

Inne formy wychowania przedszkolnego

W celu ułatwienia dostępu do wychowania przedszkolnego dzieci w wieku do 5 roku życia Ministerstwo Edukacji Narodowej wprowadziło zmiany legislacyjne. Od dnia 1 stycznia 2008r. wychowanie przedszkolne może być prowadzone również w innych formach.

Możliwość prowadzenia edukacji przedszkolnej w innych niż przedszkole czy oddział przedszkolny, formach wychowania przedszkolnego reguluje ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 7, poz. 38), zmienione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 czerwca 2008 r. w związku ze zmianami, które zostały wprowadzone 5 sierpnia 2010 r. ustawą o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 149, poz. 991) wydane zostało nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 161, poz.1080). W 2011 r. zostało ono ponownie zmienione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 czerwca 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 143, poz. 839).

Powyższe akty wykonawcze pozwoliły na tworzenie, obok istniejących w systemie przedszkoli, także punktów przedszkolnych i zespołów wychowania przedszkolnego, a tym samym na zwiększenie upowszechnianie edukacji przedszkolnej. Zamieszone poniżej materiały przedstawiają szczegółowe zasady tworzenia i funkcjonowania innych form wychowania przedszkolnego.

 

Ewelina Godyń
Małgorzata Frankowska
Oddział Edukacji Zdrowotnej
i Higieny Dzieci i Młodzieży

wprowadzono: 27.06.2013 r.

Niepożądane Odczyny Poszczepienne (NOP)

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) – zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia są to objawy medyczne związane czasowo ze szczepieniem. Istnieje wiele przyczyn ich wystąpienia, takich jak…

Działanie szczepionki, kiedy objawy, czy też choroby są wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka poddanego szczepieniu na zastosowaną szczepionkę. Można tu wymienić: reakcję miejscową z towarzyszącą jej gorączką w okresie 48 godzin po podaniu DTP a – IPV – Hib, gorączkę i wysypkę 7 – 10 dni po podaniu szczepionki MMR, zapalenie ślinianek w 3 tygodnie po podaniu szczepionki MMR, VAPP po podaniu szczepionki OPV, trombocytopenia w okresie 30 dni po podaniu MMR, reakcję anafilaktyczną po szczepieniu.

Współistnienie objawów lub chorób, które czasowo, ale przypadkowo związane są ze szczepieniem. Przykładowe NOP spowodowane współistnieniem objawów lub chorób: zbieżność czasowa wystąpienia objawów przeziębienia w krótkim okresie po szczepieniu przeciwko grypie.

Błąd szczepienia, na który może składać się wiele przyczyn związanych z nieprzestrzeganiem zaleceń technologicznych przy produkcji, transporcie i przechowywaniu szczepionek oraz błędów techniki wykonywania szczepienia. Do błędów szczepienia zaliczyć można np. zakażenie serii szczepionki przy pakowaniu, nieprzestrzeganie zakresu temperatur łańcucha chłodniczego, czy nieprzestrzeganie aseptyki w punkcie szczepień. Niepożądane odczyny poszczepienne będące następstwem błędów szczepienia to na przykład: zła dawka, podanie szczepionki w złym przedziale czasowym, przeterminowana szczepionka, niewłaściwe przygotowanie szczepionki lub jej rozpuszczenie, zła droga, miejsce lub technika podania, niedozwolone połączenie szczepionek, niewłaściwe przechowywanie szczepionek, a także przechowywanie gotowych szczepionek przez okres dłuższy niż dozwolony, nieuwzględnienie indywidualnych u każdego pacjenta przeciwwskazań do szczepienia.

Klasyfikacja niepożądanych odczynów poszczepiennych zawarta jest w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. (poz. 1711) i odnosi się do stopnia ich nasilenia. Odróżnia się tu odczyny:

  • ciężkie– odczyny zagrażające życiu, które mogą wymagać hospitalizacji w celu ratowania zdrowia, prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej, kończą się śmiercią;
  • poważne– charakteryzują się dużym nasileniem objawów w postaci znacznego obrzęku kończyny, silnego jej zaczerwienienia, wysokiej gorączki, ale nie wymagają zwykle hospitalizacji, nie prowadzą do trwałego uszczerbku dla zdrowia i nie stanowią zagrożenia dla życia;
  • łagodne– nie mają szczególnie dużego nasilenia, charakteryzują się występowaniem miejscowego obrzęku kończyny, silnego miejscowego zaczerwienienia lub gorączki.

NOP, których zgłaszanie jest zalecane prze Światową Organizację Zdrowia to:

  • w okresie do 24 godzin od szczepienia:
  • ostrą reakcję nadwrażliwości;
  • anafilaksję;
  • nieutulony płacz;
  • zespół hypotoniczno – hyporeaktywny;
  • wstrząs toksyczny;
  • w okresie do 5 dni od szczepienia:
  • ciężką reakcję miejscową;
  • posocznicę;
  • ropień w miejscu podania;
  • w okresie do 15 dni od szczepienia:
  • drgawki (włącznie z gorączkowymi): 6 – 12 dni w przypadku odry/ MMR, 2 dni   w przypadku DTP;
  • encefalopatię: 6 – 12 dni w przypadku odry/MMR, 0 – 2 dni w przypadku DTP;
  • w okresie 3 miesięcy od szczepienia:
  • ostre porażenia wiotkie (4 – 30 dni dla szczepionych OPV, 4 – 75 dni dla osób ze styczności);
  • zapalenie splotu barkowego (2 – 28 dni po szczepionce zawierającej anatoksynę  tężcową);
  • trombocytopenię (15 – 35 dni po szczepieniu przeciwko odrze/MMR);
  • w okresie 1 – 12 miesięcy od szczepienia BCG:
  • zapalenie węzłów chłonnych;
  • uogólnione zakażenie BCG;
  • zapalenie kości i szpiku kostnego;
  • bez limitu czasowego:
  • przypadki zgonów, hospitalizacji lub inne ciężkie albo niezwykłe zdarzenia.

W ostatnich latach w Polsce rejestrowanych jest około 1000 przypadków wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych rocznie. W większości są to odczyny o lżejszym charakterze, niemniej miały miejsce pojedyncze poważne lub ciężkie NOP. Relatywnie największy udział miały odczyny po szczepionkach BCG i DTP. Zawsze jednak należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia NOP nawet po zastosowaniu preparatów uważanych powszechnie za bezpieczne i po których odczyny rejestrowane są sporadycznie. Wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego w przeszłości nie stanowi przeciwwskazania do szczepień (chyba, że dojdzie do ciężkiego odczynu po zastosowaniu danej szczepionki). Nawet ciężki NOP nie wyklucza szczepienia innymi preparatami. Szczepienie powinno być jednak wykonywane ze szczególnym zachowaniem środków ostrożności, najlepiej w poradni konsultacyjnej szczepień.

Logowanie

Proszę o podanie nazwy użytkownika i hasła.

Zalecane szczepienia dla dorosłych

Poniżej przedstawiamy wykaz szczepienia zalecanych, z uwzględnieniem szczepień gdzie istnieją szczegółowe wskazania oraz szczepień przed wyjazdem na tereny gdzie możemy mieć do czynienia z ryzykiem zakażenia.

 

Zalecane dla wszystkich zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych

  • przeciwko błonicy i tężcowi – dawka przypominająca raz na 10 lat po przebytym w dzieciństwie szczepieniu podstawowym; cykl podstawowyskłada się z 3 dawek w schemacie 0, 1, 6-12 miesięcy
  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B („żółtaczka wszczepienna”) – szczepienie składa się z trzech dawek w odstępach 0, 1, 6-12 miesięcy, odporność uzyskuje się 10-14 dni po drugiej dawce, utrzymuje się ona przez ponad 20 lat. W przypadku konieczności wcześniejszego uodpornienia można zastosować schemat przyspieszony 4-dawkowy 0, 7, 21 dni, 1 rok, dający odporność po trzeciej dawce.

  • przeciwko grypie – jedna dawka co roku. Zalecane zwłaszcza osobom z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności i osobom po 55 roku życia.

  • przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV – dla kobiet do 26 roku życia, znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Najlepiej wykonać szczepienie przed rozpoczęciem współżycia, ale także młode kobiety aktywne seksualnie mogą odnieść korzyści ze szczepienia.

 

Zalecane jeśli istnieją szczegółowe wskazania

 

  • Przed planowaną ciążą: przewciwko błonicy i tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince i różyczce

  • W stanach obniżonej odporności, dla osób przewlekle chorych: przeciwko ospie wietrznej, grypie, sepsie meningokokowej, zakażeniom pneumokokowym

Zalecane przed wyjazdem na tereny gdzie istnieje ryzyko zakażenia

 

  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A („żółtaczka pokarmowa”) – kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Cykl składa się z dwóch dawek. Już pierwsza dawka daje pełną odporność, która utrzymuje się co najmniej rok. Dawka przypominająca 6-12 miesięcy po pierwszej daje odporność utrzymującą się ponad 20 lat,

  • przeciwko durowi brzusznemu kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Jedna dawka daje odporność na 3 lata,

  • przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu łąki, lasy i parki w Eropie środkowo-wschodniej (Polska, Niemcy, Austria, Czechy, południe Szwecji, Łotwa, Estonia, Węgry, Słowenia, Słowacja). Cykl podstawowy to 3 dawki w schemacie: 0, 1-3, 6-12 miesięcy (odporność po drugiej dawce), konieczne dawki przypominające co 3 – 5 lat,

  • przeciwko polio niektóre kraje tropikalne, szczepienie obowiązkowe w dzieciństwie, dawka przypominająca raz na 10 lat

  • przeciwko wściekliźnie zalecane tylko osobom szczególnie narażonym: weterynarzom, leśnikom

  • przeciwko żółtej gorączce dla ochrony podróżnych przed zachorowaniem na terenach o zwiększonym ryzyku lub aby nie dopuścić do przywleczenia wirusa z krajów o wysokim ryzyku do kraju gdzie wirus nie występuje; lista krajów, gdzie jest ono obowiązkowe aktualizowana jest co 2 tygodnie przez Światową Organizację Zdrowia. Pojedyńcza dawka daje odporność na 10 lat, należy wykonać szczepienie przynajmniej 10 dni przed wyjazdem. Szczepienie jest dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień.

  • przeciwko zakażeniom meningokokowym serotypami A,C,W135,Yobowiązkowe dla podróżnych pielgrzymujących do Mekki (Arabia Saudyjska), zalecane dla osób wyjeżdżających na tereny o zwiększonym ryzyku zachorowania

Informacje dla podróżujących

Szczepienia zalecane stanowią pewne rozszerzenie możliwości profilaktyki chorób zakaźnych i mogą dotyczyć podróży do krajów na odległych kontynentach. Ostatnie lata wskazują na zwiększenie liczby osób wyjeżdżających poza granice Polski. Możliwość kontaktu z chorobotwórczymi drobnoustrojami występującymi w miejscu podróży może spowodować poważne konsekwencje zdrowotne. Szczepienia o charakterze zalecanym wiążą się z pełnym ponoszeniem kosztów przez pacjenta, gdyż nie są one przewidziane w obowiązkowym kalendarzu szczepień na dany rok. Ważne jest aby przed planowaną podróżą podjąć działania związane z poddaniem się szczepieniom z kilkutygodniowym wyprzedzeniem w celu wytworzenia odporności. Szczepienia zalecane są wykonywane dla osobistego bezpieczeństwa osoby podróżującej zgodnie z zaleceniami WHO. Proponowane szczepienia zależą od miejsca podróży, czasu trwania, celu podróży i wieku pacjenta. Nie ma jednego schematu szczepień dla wszystkich podróżujących. Każdy indywidualny cykl szczepień powinien być dostosowany personalnie do danej osoby i jej historii szczepień.

Niektóre szczepienia zalecane przed wyjazdem mogą mieć charakter szczepień obowiązkowych, dotyczy to preparatu szczepionkowego przeciwko żółtej gorączce. Posiadanie ważnego świadectwa szczepienia obowiązkowego (tzw. żółtej książeczki) jest warunkiem wjazdu do danego kraju, dlatego wymagania w tym zakresie należy traktować poważnie co pozwoli uniknąć problemów w podróży.


Więcej informacji na stronie GIS