Aktualności

Niepożądane Odczyny Poszczepienne (NOP)

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) – zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia są to objawy medyczne związane czasowo ze szczepieniem. Istnieje wiele przyczyn ich wystąpienia, takich jak…

Działanie szczepionki, kiedy objawy, czy też choroby są wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka poddanego szczepieniu na zastosowaną szczepionkę. Można tu wymienić: reakcję miejscową z towarzyszącą jej gorączką w okresie 48 godzin po podaniu DTP a – IPV – Hib, gorączkę i wysypkę 7 – 10 dni po podaniu szczepionki MMR, zapalenie ślinianek w 3 tygodnie po podaniu szczepionki MMR, VAPP po podaniu szczepionki OPV, trombocytopenia w okresie 30 dni po podaniu MMR, reakcję anafilaktyczną po szczepieniu.

Współistnienie objawów lub chorób, które czasowo, ale przypadkowo związane są ze szczepieniem. Przykładowe NOP spowodowane współistnieniem objawów lub chorób: zbieżność czasowa wystąpienia objawów przeziębienia w krótkim okresie po szczepieniu przeciwko grypie.

Błąd szczepienia, na który może składać się wiele przyczyn związanych z nieprzestrzeganiem zaleceń technologicznych przy produkcji, transporcie i przechowywaniu szczepionek oraz błędów techniki wykonywania szczepienia. Do błędów szczepienia zaliczyć można np. zakażenie serii szczepionki przy pakowaniu, nieprzestrzeganie zakresu temperatur łańcucha chłodniczego, czy nieprzestrzeganie aseptyki w punkcie szczepień. Niepożądane odczyny poszczepienne będące następstwem błędów szczepienia to na przykład: zła dawka, podanie szczepionki w złym przedziale czasowym, przeterminowana szczepionka, niewłaściwe przygotowanie szczepionki lub jej rozpuszczenie, zła droga, miejsce lub technika podania, niedozwolone połączenie szczepionek, niewłaściwe przechowywanie szczepionek, a także przechowywanie gotowych szczepionek przez okres dłuższy niż dozwolony, nieuwzględnienie indywidualnych u każdego pacjenta przeciwwskazań do szczepienia.

Klasyfikacja niepożądanych odczynów poszczepiennych zawarta jest w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. (poz. 1711) i odnosi się do stopnia ich nasilenia. Odróżnia się tu odczyny:

  • ciężkie– odczyny zagrażające życiu, które mogą wymagać hospitalizacji w celu ratowania zdrowia, prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej, kończą się śmiercią;
  • poważne– charakteryzują się dużym nasileniem objawów w postaci znacznego obrzęku kończyny, silnego jej zaczerwienienia, wysokiej gorączki, ale nie wymagają zwykle hospitalizacji, nie prowadzą do trwałego uszczerbku dla zdrowia i nie stanowią zagrożenia dla życia;
  • łagodne– nie mają szczególnie dużego nasilenia, charakteryzują się występowaniem miejscowego obrzęku kończyny, silnego miejscowego zaczerwienienia lub gorączki.

NOP, których zgłaszanie jest zalecane prze Światową Organizację Zdrowia to:

  • w okresie do 24 godzin od szczepienia:
  • ostrą reakcję nadwrażliwości;
  • anafilaksję;
  • nieutulony płacz;
  • zespół hypotoniczno – hyporeaktywny;
  • wstrząs toksyczny;
  • w okresie do 5 dni od szczepienia:
  • ciężką reakcję miejscową;
  • posocznicę;
  • ropień w miejscu podania;
  • w okresie do 15 dni od szczepienia:
  • drgawki (włącznie z gorączkowymi): 6 – 12 dni w przypadku odry/ MMR, 2 dni   w przypadku DTP;
  • encefalopatię: 6 – 12 dni w przypadku odry/MMR, 0 – 2 dni w przypadku DTP;
  • w okresie 3 miesięcy od szczepienia:
  • ostre porażenia wiotkie (4 – 30 dni dla szczepionych OPV, 4 – 75 dni dla osób ze styczności);
  • zapalenie splotu barkowego (2 – 28 dni po szczepionce zawierającej anatoksynę  tężcową);
  • trombocytopenię (15 – 35 dni po szczepieniu przeciwko odrze/MMR);
  • w okresie 1 – 12 miesięcy od szczepienia BCG:
  • zapalenie węzłów chłonnych;
  • uogólnione zakażenie BCG;
  • zapalenie kości i szpiku kostnego;
  • bez limitu czasowego:
  • przypadki zgonów, hospitalizacji lub inne ciężkie albo niezwykłe zdarzenia.

W ostatnich latach w Polsce rejestrowanych jest około 1000 przypadków wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych rocznie. W większości są to odczyny o lżejszym charakterze, niemniej miały miejsce pojedyncze poważne lub ciężkie NOP. Relatywnie największy udział miały odczyny po szczepionkach BCG i DTP. Zawsze jednak należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia NOP nawet po zastosowaniu preparatów uważanych powszechnie za bezpieczne i po których odczyny rejestrowane są sporadycznie. Wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego w przeszłości nie stanowi przeciwwskazania do szczepień (chyba, że dojdzie do ciężkiego odczynu po zastosowaniu danej szczepionki). Nawet ciężki NOP nie wyklucza szczepienia innymi preparatami. Szczepienie powinno być jednak wykonywane ze szczególnym zachowaniem środków ostrożności, najlepiej w poradni konsultacyjnej szczepień.

Logowanie

Proszę o podanie nazwy użytkownika i hasła.

Zalecane szczepienia dla dorosłych

Poniżej przedstawiamy wykaz szczepienia zalecanych, z uwzględnieniem szczepień gdzie istnieją szczegółowe wskazania oraz szczepień przed wyjazdem na tereny gdzie możemy mieć do czynienia z ryzykiem zakażenia.

 

Zalecane dla wszystkich zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych

  • przeciwko błonicy i tężcowi – dawka przypominająca raz na 10 lat po przebytym w dzieciństwie szczepieniu podstawowym; cykl podstawowyskłada się z 3 dawek w schemacie 0, 1, 6-12 miesięcy
  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B („żółtaczka wszczepienna”) – szczepienie składa się z trzech dawek w odstępach 0, 1, 6-12 miesięcy, odporność uzyskuje się 10-14 dni po drugiej dawce, utrzymuje się ona przez ponad 20 lat. W przypadku konieczności wcześniejszego uodpornienia można zastosować schemat przyspieszony 4-dawkowy 0, 7, 21 dni, 1 rok, dający odporność po trzeciej dawce.

  • przeciwko grypie – jedna dawka co roku. Zalecane zwłaszcza osobom z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności i osobom po 55 roku życia.

  • przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV – dla kobiet do 26 roku życia, znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Najlepiej wykonać szczepienie przed rozpoczęciem współżycia, ale także młode kobiety aktywne seksualnie mogą odnieść korzyści ze szczepienia.

 

Zalecane jeśli istnieją szczegółowe wskazania

 

  • Przed planowaną ciążą: przewciwko błonicy i tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince i różyczce

  • W stanach obniżonej odporności, dla osób przewlekle chorych: przeciwko ospie wietrznej, grypie, sepsie meningokokowej, zakażeniom pneumokokowym

Zalecane przed wyjazdem na tereny gdzie istnieje ryzyko zakażenia

 

  • przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A („żółtaczka pokarmowa”) – kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Cykl składa się z dwóch dawek. Już pierwsza dawka daje pełną odporność, która utrzymuje się co najmniej rok. Dawka przypominająca 6-12 miesięcy po pierwszej daje odporność utrzymującą się ponad 20 lat,

  • przeciwko durowi brzusznemu kraje tropikalne o niskim standardzie higieny. Jedna dawka daje odporność na 3 lata,

  • przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu łąki, lasy i parki w Eropie środkowo-wschodniej (Polska, Niemcy, Austria, Czechy, południe Szwecji, Łotwa, Estonia, Węgry, Słowenia, Słowacja). Cykl podstawowy to 3 dawki w schemacie: 0, 1-3, 6-12 miesięcy (odporność po drugiej dawce), konieczne dawki przypominające co 3 – 5 lat,

  • przeciwko polio niektóre kraje tropikalne, szczepienie obowiązkowe w dzieciństwie, dawka przypominająca raz na 10 lat

  • przeciwko wściekliźnie zalecane tylko osobom szczególnie narażonym: weterynarzom, leśnikom

  • przeciwko żółtej gorączce dla ochrony podróżnych przed zachorowaniem na terenach o zwiększonym ryzyku lub aby nie dopuścić do przywleczenia wirusa z krajów o wysokim ryzyku do kraju gdzie wirus nie występuje; lista krajów, gdzie jest ono obowiązkowe aktualizowana jest co 2 tygodnie przez Światową Organizację Zdrowia. Pojedyńcza dawka daje odporność na 10 lat, należy wykonać szczepienie przynajmniej 10 dni przed wyjazdem. Szczepienie jest dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień.

  • przeciwko zakażeniom meningokokowym serotypami A,C,W135,Yobowiązkowe dla podróżnych pielgrzymujących do Mekki (Arabia Saudyjska), zalecane dla osób wyjeżdżających na tereny o zwiększonym ryzyku zachorowania

Informacje dla podróżujących

Szczepienia zalecane stanowią pewne rozszerzenie możliwości profilaktyki chorób zakaźnych i mogą dotyczyć podróży do krajów na odległych kontynentach. Ostatnie lata wskazują na zwiększenie liczby osób wyjeżdżających poza granice Polski. Możliwość kontaktu z chorobotwórczymi drobnoustrojami występującymi w miejscu podróży może spowodować poważne konsekwencje zdrowotne. Szczepienia o charakterze zalecanym wiążą się z pełnym ponoszeniem kosztów przez pacjenta, gdyż nie są one przewidziane w obowiązkowym kalendarzu szczepień na dany rok. Ważne jest aby przed planowaną podróżą podjąć działania związane z poddaniem się szczepieniom z kilkutygodniowym wyprzedzeniem w celu wytworzenia odporności. Szczepienia zalecane są wykonywane dla osobistego bezpieczeństwa osoby podróżującej zgodnie z zaleceniami WHO. Proponowane szczepienia zależą od miejsca podróży, czasu trwania, celu podróży i wieku pacjenta. Nie ma jednego schematu szczepień dla wszystkich podróżujących. Każdy indywidualny cykl szczepień powinien być dostosowany personalnie do danej osoby i jej historii szczepień.

Niektóre szczepienia zalecane przed wyjazdem mogą mieć charakter szczepień obowiązkowych, dotyczy to preparatu szczepionkowego przeciwko żółtej gorączce. Posiadanie ważnego świadectwa szczepienia obowiązkowego (tzw. żółtej książeczki) jest warunkiem wjazdu do danego kraju, dlatego wymagania w tym zakresie należy traktować poważnie co pozwoli uniknąć problemów w podróży.


Więcej informacji na stronie GIS

FAQ

Najczęściej zadawane pytania

Oddział Laboratoryjny Mikrobiologii Klinicznej

Jak uzyskać odpis wyniku badania?

Istnieje możliwość uzyskania duplikatu (odpisu wyników  badań) pod warunkiem, że badania były wykonywane w laboratorium w WSSE w Krakowie przy ul. Prądnickiej 76, po 2005 roku.

Należy podać dane tzn.:
– Imię i Nazwisko (jeśli zainteresowany w międzyczasie zmienił nazwisko proszę podać nazwisko, na które było wykonywane badanie),
– nr PESEL,
– adres zamieszkania  (na który zainteresowany wykonywał badania ) oraz
– rok, w którym  wykonywano badania.

Koszt duplikatu wyniku badania – 6 złotych.

Zamówienie na odpis wyniku należy złożyć osobiście (Punkt Wydawania Wyników, parter budynku WSSE w Krakowie). Dopuszcza się zgłoszenie telefoniczne nr telefonu: 12 25-49-583 oraz e-mailem adres: kz@wsse.krakow.pl

 

Jak wykonać badania do celów sanitarno-epidemiologicznych?

http://wsse.krakow.pl/page/laboratoryjne-badanie-sanitarno-epidemiologiczne/

 

Czy Laboratorium WSSE bada kleszcze w kierunku Boreliozy?

Nie. Badamy tylko ludzi na obecność przeciwciał przeciwko Borrelia w dwóch klasach IgG i IgM dwoma metodami: ELISA i Western blot (test potwierdzenia).

Czy Boreliozą można się zakazić od chorego człowieka?

Nie. Boreliozę przenoszą kleszcze i tylko one mogą zakażać ludzi.

 

Jakie są ceny badań na pasożyty? W jakich odstępach czasu trzeba przynosić próbki? Czy można zrobić takie badanie bez skierowania lekarza?

Badanie w kierunku pasożytów jelitowych człowieka obejmuje 3-krotne badanie próbek kału i wymazów okołoodbytniczych (metody mikroskopowe). Próbkę kału i wymazu okołoodbytniczego należy dostarczać co 3-4 dni. Cena 1 badania kału i wymazu okołoodbytniczego wynosi 17,00zł,  3-ch badań 51,00zł. Skierowanie od lekarza nie jest wymagane. Poza ogólnym badaniem parazytologicznym, opisanym powyżej, w którym również szukamy lamblii można wykonać badanie metodą ELISA ukierunkowane tylko na lamblie. Badanie to wykonywane jest jednorazowo, a jego koszt wynosi 62,00zł.

 

Po wymazówki niezbędne do wykonania wymazu okołoodbytniczego należy zgłosić się do Punktu Przyjmowania Próbek w WSSE, w którym można uzyskać dodatkowe informacje.

Oddział Laboratoryjny Badań i Pomiarów Instrumentalnych (Badania Radiacyjne)

Jak należy przygotować pomieszczenie do pomiaru skuteczności osłon stałych?

Podczas pomiaru skuteczności osłon stałych należy udostępnić pracownikowi Laboratorium wszystkie pomieszczenia przylegające do pracowni rtg, w tym pomieszczenia nad i pod pracownią, nawet jeśli są to mieszkania prywatne. W tym celu należy powiadomić sąsiadów o planowanych pomiarach, w celu zapewnienia dostępności do lokali przez nich zajmowanych. Aparat rtg musi obsługiwać osoba do tego upoważniona.

Jak długo trwa pomiar skuteczności osłon stałych?

W zależności od usytuowania aparatu i liczby pionów pomiarowych, całkowity czas pomiaru wynosi do 0,5 h do 1,0 h.

Oddział Laboratoryjny Badania Żywności

Czy można zbadać zakupiony środek spożywczy, który ma np. chemiczny zapach – czy nie jest szkodliwy dla zdrowia?

Nie ma badania, które dałoby odpowiedź na tak zadane pytanie. Laboratorium musi wiedzieć, w jakim kierunku przeprowadzić badanie; każde badanie przeprowadzane jest   w jakimś konkretnym kierunku (jest inne począwszy od przygotowania próbki po wykonanie oznaczenia). Laboratorium nie posiada urządzenia diagnostycznego, w którą włoży próbkę i otrzyma odpowiedź, jaki jest jej skład. Niejednokrotnie wykonując badania w kilku kierunkach – nie uzyskamy odpowiedzi, co jeszcze może w próbce się znajdować. Może się w niej znajdować składnik / zanieczyszczenie, którego nie badaliśmy lub nie mamy możliwości zbadać.

Badania takie są odpłatne.

Co zrobić gdy w zakupionych środkach spożywczych znajdziemy ciało obce lub inne zanieczyszczenia (np. szkodniki zbożowo-mączne) lub gdy zakupiony produkt jest (zdaniem Klienta) zepsuty?

Należy zgłosić się z podejrzanym środkiem spożywczym do Oddziału Nadzoru Higieny Żywności WSSE (pokój nr 103 – 105) lub do Nadzoru Higieny Żywności PSSE właściwej dla miejsca zamieszkania. Próbka taka może być przyjęta do badań w ramach skargi na jakość zdrowotną środka spożywczego.

W przypadku skargi uzasadnionej badanie takie jest bezpłatne.

Oddziału Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania

Czy jest wymagany atest PZH na piasek do piaskownicy znajdującej się na terenie przedszkola?

Piaskownica jako jeden z elementów tzw. „małej architektury” należy do obiektów budowlanych, a one podlegają rygorom art. 5 prawa budowlanego. Korzystanie z piaskownicy powinno zapewnić bezpieczeństwo użytkowania.

Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawują nadzór nad stanem sanitarnym piaskownic na mocy następujących aktów prawnych:

  1. Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985r. (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263), zgodnie z którą Państwowa Inspekcja Sanitarna ma prawo do bieżącego nadzoru sanitarnego nad urządzeniami użyteczności publicznej ( art. 1 i 4).
  2. Ustawa z dnia 6 września 2001r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384, z poźn. zm.), zgodnie z którą użytkownicy nieruchomości obowiązani są utrzymywać je w stanie sanitarnym nienaruszającym wymagań higienicznych i zdrowotnych, w tym w szczególności niestwarzającym zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń (art. 13).
  3. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2012 nr 0 poz. 391), zgodnie którą właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in. uprzątanie zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego (art. 5).

Ponadto właściwym byłoby wykonywali zabezpieczeń, które uniemożliwiałyby lub utrudniałyby dostęp do piaskownic okolicznym zwierzętom, natomiast nie ma takiego nakazu prawnego.

Piasek do piaskownic nie musi posiadać żadnych specjalnych certyfikatów! Norma mówi jedynie o tym, by miał odpowiednią grubość ziarna, tj. 0,2 – 2 mmi nie zawierać cząstek pyłowych i iłowych. Piasek rzeczny nie nadaje się do stosowania na placach zabaw ze względu na jego wątpliwą czystość – najlepiej stosować piasek kopany, z niskim wskaźnikiem cząstek iłowych.

Autor: Małgorzata Frankowska
Data aktualizacji: 01.07.2013

Jakie dokumenty o stanie zdrowia powinna posiadać osoba zatrudniona na obozie/kolonii/ jako wychowawca-opiekun?

Stan prawny dot. obowiązkowych badań, czerwiec 2013 r.

Dotychczas nie zostało wydane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych badań sanitarno-epidemiologicznych, które mogłoby stanowić realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym minister właściwy do spraw zdrowia określi m.in. rodzaje prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

Dz.U. 2006 nr 133 poz. 939 2012.01.02

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby (nieobowiązujący – uchylona podstawa prawna)

Dz.U. 2006 nr 25 poz. 191 2012.01.02

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (nieobowiązujący – uchylona podstawa prawna)

Generalnie wszyscy pracownicy (pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę) poddawani są badaniom profilaktycznym wymienionym w Kodeksie pracy, takim jak badania: wstępne, okresowe i kontrolne. Problematyka tych badań została określona przepisami art. 229 K.p. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.).

Obecnie brak regulacji prawnych dot. badań dla opiekunów/wychowawców kolonijnych.

Autor: Małgorzata Frankowska
Data aktualizacji: 01.07.2013